ΗΜέΡΑ # 10 / Τι γύρευε τελικά αυτός ο Ναπολέων?

napoleon

Από τις μπουφονικές στιγμές του ελληνικού κινηματογράφου(*1) μέχρι την εμπλοκή της ψυχολογίας (*2) στην εξακόντιση συστημάτων συμπεριφοριστικής βασισμένα στη προσωπικότητα του, ο Ναπολέων Βοναπάρτης (1769-1821) έχει τη δική του σφραγίδα στην ανθρώπινη ιστορία. Και αυτό διότι πέρα από μανιχαϊσμούς αποτίμησης της παρουσίας του είναι το απόλυτο προϊόν της ταραγμένης εποχής του (έσχατα της Γαλλικής Επανάστασης και Διευθυντήριο που πνέει τα λοίσθια σε επίπεδο επιβολής) που συνδυάζει την ηρωική εξατομίκευση ως απότοκο της έννοιας του μυθολογικού αλλά και μυθοκρατούμενου πρωταγωνιστή όπως παράλληλα είναι απότοκο της νέας σκέψης που ξεπήδησε μέσα από την επιστήμη και την αναγωγή της σε ένα αποφασιστικό για την κοινωνία κόμβο(*3).

Ταινίες, βιβλία, πίνακες ζωγραφικής και οι εκατοντάδες αναφορές δεν κάνουν τίποτε άλλο από το να πιστοποιούν την επίδραση που άσκησε ο Γάλλος στρατιωτικός και μονάρχης στην παγκόσμια κουλτούρα, κρατώντας μάλιστα το ιδιότυπο προνόμιο να είναι από αυτούς που επισυνάπτεται πάντα μία μπροσούρα ψυχολογικού προφίλ του (αποτυχημένη, λαϊκιστική, άστοχη πολλές φορές) για να εξηγηθεί η διαφορετικότητα του. Ποιος ήταν ο Ναπολέοντας λοιπόν πέρα από τη μυθολογία που σχετίζεται όχι μόνο τα όποια Βατερλό του, όχι μόνο με τις αναμφισβήτητες τομές που έκανε στη γαλλική πολιτεία και νομοθεσία αυτής αλλά σε όλο το μήκος και το πλάτος της ανθρώπινης ύπαρξης όπως αυτή αντιλαμβάνεται εαυτόν τους τελευταίους δύο αιώνες μέσα από ανάλογα icons?

Και πολύ σωστά στο βιβλίο από τις Εκδόσεις Ροές (που μόλις τώρα κυκλοφόρησε) με τον τίτλο Εγώ, ο Ναπολέων  στο επίμετρο του, ο Ralph Waldo Emerson σημειώνει ότι «Καθένας από τα εκατομμύρια αναγνώστες που διαβάζουν τα ιστορικά ανέκδοτα, τα απομνημονεύματα ή τις βιογραφίες του Ναπολέοντα, το απολαμβάνει επειδή μέσα από αυτά μελετάει τη δική του ιστορία«. Και προχωρεί και σε άλλες σωστές/εύστοχες παρατηρήσεις και διαπιστώσεις ο Emerson. Στο τομίδιο που εξέδωσαν οι Ροές στη σειρά micromega (από τις πλέον αναγνωρίσιμες και σημαντικές των τελευταίων χρόνων στην ελληνική βιβλιογραφία) έρχεται να προστεθεί εκτός του παραπάνω κειμένου και το μεσαίο μέρος (χωρισμένο σε κονσεπτουαλιστικά κεφάλαια) με αποφθέγματα του ιδίου του Βοναπάρτη. Και ενώ πάντα στέκομαι με χασμουρητά απέναντι σε σχοινοτενής παραθέσεις αποφθεγμάτων από γνωστά πρόσωπα, εδώ υπάρχει η εξαίρεση. Και η εξαίρεση βρίσκεται ακριβώς στο ότι από τα αποφθέγματα θα καταλάβετε το αντιφατικό του χαρακτήρα αυτού του ανθρώπου. και μη σας ξενίσει το γεγονός ότι μπορεί να είναι ήξεις αφίξεις ανά 2-3 γραμμές διότι αυτές ακριβώς οι αντιφάσεις ήταν μεταξύ άλλων που έκαναν όχι μόνο ανεξίτηλη την παρουσία του με τον οποιοδήποτε τομέα της δημόσιας ζωής αποφάσισε να ασχοληθεί αλλά δικαιολογούν και αυτό που πολλές φορές αναδύεται ως ανεξήγητο στις αποφάσεις που έλαβε σε διάφορα χρονικά σημεία της πορείας του.

Του μεσαίου αυτού μέρους του βιβλίου προηγείται μια μεγάλη (αλλά λίαν ενδιαφέρουσα) εισαγωγή του Αλέξανδρου Βέλιου (επιμελητή της σειράς) που τραβά μια γραμμή πηλίκου σουμάροντας την επιρροή του Ναπολέοντα στη μεταβοναπάρτια περίοδο και φτάνοντας στην επιρροή που άσκησε ο Γάλλος πολιτικός/στρατιωτικός σε πρόσωπα και καταστάσεις του 20 αιώνα. Και κάπου εκεί θα βρείτε και μια διάσταση του ΠΑΣΟΚ όπως έξυπνα την παραθέτει ο Βέλιος.

* (1) Δεκάδες οι φιλμικές αποτυπώσεις ελλήνων «τρελλών» στα κινηματογραφικά φρενοκομεία της ημεδαπής που φέρουν το περίφημο τρίκοχο ως απόδειξη της βοναπαρτικής μουρλαμάρας τους. Στο παραπάνω gif ο ιδιάζων εγκέφαλος που μιμείται τον Ναπολέοντα είναι από την ταινία Ξύπνα Βασίλη του Γιάννη Δαλιανίδη.

* (2) Στις αρχές του 20ου αιώνα ο ψυχολόγος Alfred Adler κατασκεύασε τον όρο Ναπολεόντειο Σύνδρομο για να περιγράψει την συμπεριφορά ανθρώπων που εξαιτίας φυσικών μειονεκτημάτων (ειδικότερα του ύψους το οποίο από τις μαρτυρίες που έχουμε γνωρίζουμε ότι έλειπε από τον Βοναπάρτη) προβαίνουν συχνά σε επιθετική συμπεριφορά.

* (3) Ο ίδιος ο Ναπολέων σε απόφθεγμα του μέσα από την παρούσα έκδοση τσιτάρει το εξής : «Τι είναι ο ηλεκτρισμός, ο γαλβανισμός, ο μαγνητισμός; Εδώ βρίσκεται το μεγάλο μυστικό της φύσης. Εγώ πιστεύω ότι ο άνθρωπος είναι το προϊόν αυτών των ρευστών και της ατμόσφαιρας, ότι ο νους αντλεί αυτά τα ρευστά και δίνει τη ζωή, ότι η ψυχή αποτελείται από αυτά τα ρευστά τα οποία μετά το θάνατο επιστρέφουν στον αιθέρα, απ όπου απορροφώνται από άλλους εγκεφάλους – αλλά όταν πεθαίνουμε, πεθαίνουμε για τα καλά

Στυλιανός Τζιρίτας

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s