ΗμέRA # 37 / Οι εκτός ορίων ηχογραφήσεις του Τόλη Βοσκόπουλου

tolisg2

Ο Τόλης Βοσκόπουλος υπήρξε στις εποχές της δόξας του, δηλαδή στα 60s, 70s αλλά και στα 80s ένας ατόφιος star που όμοιο του δεν είχε δει μέχρι τότε η ελληνική μουσική μπίζνα και πραγματικά ακόμα και μεταγενέστερα ονόματα όπως ο Σάκης Ρουβάς στην πραγματικότητα δεν μπορούν καν να πλησιάσουν την δυναμική της πορείας του.

Ακόμα και ο μεγάλος star της εποχής του, o Κόκοτας που έπαιξε στο ίδιο τερέν, αυτό του ελαφρολαϊκού τραγουδιού (ασχέτως να έκανε μερικές αριστουργηματικές και σοφιστικέ ηχογραφήσεις ειδικότερα με τον Σταύρο Ξαρχάκο μεταξύ άλλων) δεν μπόρεσε ακόμα και με την επιστράτευση των μυθικών συλλογών του από πολυτελή αυτοκίνητα, ακόμα και με το ρέμπελο στυλ που επιδείκνυε με τις αξέχαστες μπαρμπέτες του και με τις δεκάδες αναφορές της δόξας του είτε σε χρονογραφήματα της εποχής (ο Φρέντυ Γερμανός σε επιφυλλίδες του στα Νέα κάγχαζε και απορούσε για τη δημοτικότητα του Κόκοτα) είτε σε αναφορές σε κωμωδίες των τελών των 60s και αρχών των 70s,  να πλησιάσει το άστρο του Τόλη.

Ο Τόλης Βοσκόπουλος συνεπικουρούμενος από την κινηματογραφική του καριέρα (η οποία προϋπήρξε σε υπολογίσημο της τραγουδιστικής χρόνο) έχτισε ένα προφίλ που δεν άφησε κανέναν αδιάφορο. Κρατώντας πάντα την  εικόνα του φτωχόπαιδου που κατάφερε να ξεφύγει από τη  μιζέρια, του σαγηνευτικού Διόνυσου (με δεκάδες περιστατικά λιποθυμίας και υστερίας από πλευράς του γυναικείου φύλου όπου εμφανιζόταν) με το καρνέ του γεμάτο από τα τηλέφωνα γνωστών femme fatales της εποχής (τραγουδιστριών /μοντέλων/ ηθοποιών), o Βοσκόπουλος παράλληλα λάνσαρε ένα fashion victim στυλ στην ένδυση του, κάτι που αντικατόπτριζε μία παράξενη σύζευξη ιδεών.  Ντυμένος στην πένα όσο λίγοι, παράλληλα με τον Μανώλη Χιώτη επέβαλε το ατσαλάκωτο και ακριβό ντύσιμο στην πίστα. Διαφοροποιούμενος από τον Χιώτη όμως προσέθεσε και πινελιές στα κουστούμια του όπως αξεσουάρ και μαντήλια (αλλά και μυτερό ιταλικό μποτίνι) που η αισθητική τους γραμμή πήγαινε πολύ μακριά από την ανελαστική εικόνα του «λαϊκή γραβάτα/μάλλινο κυριακάτικο κουστούμι» και αποτύπωνε την πρόσχωση του pop/teddies/yeah yeah/ ψευδό-ψυχεδελικού στοιχείου όπως αυτό πέρασε στις γραμμές του μέσου ακροατή και πολίτη της ημεδαπής. Αλλά και της αλλοδαπής αν συγκρίνουμε αμφιέσεις/περιβολές του Τόλη Βοσκόπουλου σε  μετέπειτα promo φωτογραφίσεις του. Μπλούζες με μεγάλο V σε έντονα χρώματα και επιμελής προσθήκη χαϊμαλιών (χαρακτηριστικό παράδειγμα το εξώφυλλο του δίσκου του Στιγμές Αγάπης του 1973.

 

 

(Επέλεξα την άνωθεν soundcloud σκελίδα διότι ναι μεν ο Βοσκόπουλος μπορεί να μην κατάφερε να ενδυναμώσει την εικόνα του στη συγκεκριμένη πλατφόρμα αλλά κάποιος digger ηχογραφήσεων από τη Σουηδία, ο DJDigga αποφάσισε ότι το exotic του Tolis κολλάει απόλυτα με το mix του όποτε τον έχωσε ανάμεσα σε Nancy Sinatra και Blood, Sweet and Tears –και πολύ καλά έκανε!)

Ο Τόλης Βοσκόπουλες κινήθηκε ανάμεσα σε συγκεκριμένους πόλους μεν αλλά με μεγάλο φάσμα μικρολεπτομερειών στις ηχογραφήσεις του. Κάτι που βέβαια χαρακτήρισε πάρα πολλούς έλληνες τραγουδιστές που με τη δύση του λαϊκού τραγουδιού στα τέλη των 60s και την χάραξη νέων δρόμων στις αρχές της επόμενης δεκαετίας και ακόμη περισσότερο με τον πανικό λόγω της έλευσης νέων μέσων ηχογράφησης στα 80s, παράλληλα με τη νέα καραβιά ερμηνευτών που έψαχνε μία θέση στον ήλιο. Η προσπάθεια παραμονής στην κορυφή της δημοτικότητας έφερε ερμηνευτές όπως η Δούκισσα, η Λίτσα Διαμάντη, ο Θέμης Αδαμαντίδης από τους νεώτερους, βρέθηκαν στη ροή ήχων που έρχονταν με την εκάστοτε ακουστική μόδα όπως η disco για τις δύο κυρίες και το γαλλικό ελαφρό τραγούδι για τον τελευταίο (κάτι που έτσι κι αλλιώς ακολούθησε επιτυχημένα και ο Γιάννης Πάριος από το δεύτερο δίσκο του), μιας και αποφάσισαν ότι η άνοδος νωρίτερα του πολιτικού τραγουδιού, η επερχόμενη αναγέννηση του ρεμπέτικου και ο καμβάς του σοφιστικέ (είτε λεγόταν Νέο Κύμα είτε Λόγιο/Πολιτικό Τραγούδι) δεν ταίριαζε μήτε με τη φωνή τους μήτε με το καλλιτεχνικό προφίλ τους.

Ο Τόλης σαφώς και ανήκει στην τελευταία ομάδα με μια διαφορά όμως. Η επαφή του με τον κινηματογράφο αφενός και η σχέση του με τη Μαρινέλλα (προσωπική και κατ’ επέκταση καλλιτεχνική) του άνοιξαν αγωγούς που δεν μπορούσαν ένεκα βαρύτερης λαϊκής πρόσδεσης να αφουγκραστούν άλλοι. Φύση κοινωνικός και bon viveur ολκής παραμέρισε εύκολα διαταξικές καλλιτεχνικές εμπλοκές, διατρανώνοντας την ερμηνευτική δεινότητα και δημοφιλή εικόνα του ως παράγοντες που τον αποδέσμευαν από την όποια κατηγοριοποίηση βάσει καλλιτεχνικής/οικονομικής καταγωγής.

Ο Βοσκόπουλος παρέδωσε ένα τεράστιο ρεπερτόριο προς αναγνώριση και η αλήθεια είναι ότι ένα προσεκτικό και ενδελεχές best of του θα έπρεπε να είναι μεγέθους 6πλου box set (τετραπλές κασετίνες έχουν εμφανιστεί και είναι λειψές σε πολλά επίπεδα) μιας και στις γνωστές επιτυχίες του πρέπει οπωσδήποτε να προστεθούν και τραγούδια όχι μόνο για τον κινηματογράφο αλλά και για το θέατρο. Και σε αυτό το σημείο μπορεί κάποιος να νομίσει ότι το άρθρο αφορά είτε το vaudeville βέλος του Τραγούδα Θεατρίνε! (1978) που αποτελούσε ουσιαστικά το soundtrack της ομώνυμης παράστασης όπου πρωταγωνιστούσε ο ίδιος*  ή τις disco εκφάνσεις του Μέρα Νύχτα Παντού (1978) με την σαφή ηδονιστική δήλωση του τίτλου –και την υπογραφή του Νίκου Καρβέλα σε παραπάνω από τα μισά τραγούδια. Αυτά τολμώ να πω ότι είναι τα εύκολα και σχεδόν αυτονόητα όταν μιλάμε είτε για τον Τόλη είτε για τις drag queen κινήσεις που διημείφθησαν στο λαϊκοφανές τραγούδι για να περισωθεί μια θέση στα (άγραφα εκείνη την εποχή) charts των καλλιτεχνών ένεκα της μπουλντόζας ξενομανίας, disco και ανάληψης ηνίων από νεώτερες  ηλικιακές ομάδες από αυτές που αποφάσιζαν για το «επιτυχημένο» στην προηγούμενη δεκαετία –τα 70s αποτελούν παγκοσμίως τη διάτρηση του τελικού εισιτηρίου των κάτω των 40 ετών ανθρώπων στα κέντρα λήψης αποφάσεων είτε αισθητικά είτε πολιτειακά.

Tolisg1

Λειτουργώντας όπως κάθε ερμηνευτής ως δέκτης δεκάδων αισθητικών παρορμήσεων ο Τόλης Βοσκόπουλος έκανε crossfade μεταξύ διαφορετικών ηχοπεδίων και ως αποτέλεσμα αυτού υπάρχουν tracks και συνθέσεις που αφήνονται σε μια διαφορετική κίνηση των δεικτών.

* Ο Τόλης Σοφιστικέ

Κέρνα Κέρνα -Δώσε μου θεέ μου

Διπλό χτύπημα και μάλιστα κάτω από τη ζώνη πολλών μουσάτων της περιόδου που δεν μπορούσαν να καταλάβουν πως ο (αγαπητός στην σοφιστικέ σέκτα του τραγουδιού  αλλά και ανεκτός από την αριστερή ιντελιγκέντσια) Πυθαγόρας υπέγραφε τραγούδια για έναν τυχοδιώκτη της επιτυχίας όπως τον είχαν χαρακτηρίσει πολλοί τότε σε βιτριολικά σχόλια σε περιοδικά. Το δίδυμο αυτών των τραγουδιών κυκλοφόρησε το 1975 σε single ενώ νωρίτερα, το 1974, συμπεριλήφθηκε στο δίσκο Εγώ Και Εσύ που υπογράφεται από τον ίδιο και την Μαρινέλλα -με ένα εξώφυλλο που θυμίζει έντονα το Close to You των Carpenters (1970). Στο Κέρνα Κέρνα έχουμε ίσως το πιο λόγιο τραγούδι που ερμήνευσε ποτέ ο Τόλης. Οι στίχοι απηχούν τον αέρα ηρωισμού / λαογραφίας / αντίστασης που έπνεε εκείνη την εποχή σε στίχους.

Βάρα, Τάσο, το σαντούρι, το κλαρίνο σου, Κωστή.

Η παλιά μου ιστορία, θέλω να ξανακουστεί

…άδει ο Τόλης αν και στο ρεφραίν καταλαβαίνουμε ότι πάλι cherchez la femme είναι η κατάσταση και μάλιστα εκεί το μπουζούκι ανεβάζει στροφές στη μίξη. Στο υπόλοιπο όμως τραγούδι κρατείται μια σχεδόν μαρκοπουλική μπροσούρα ήχων που παραπέμπει σε βαρύγδουπες αναφορές της παραδοσιακής μας μουσικής μέσα από το νέο φάσμα που έδωκαν συνθέτες όπως ο προαναφερθείς συνθέτης. Η μουσική ανήκει στον Στέλιο Ζαφειρίου και οι στίχοι, όπως αναφέρθηκε παραπάνω, στον Πυθαγόρα. Στο Δώσε Θεέ μου η Μαρινέλλα ακούγεται σε δεύτερα φωνητικά αλλά η ίδια η μουσική είναι το απολαυστικό σκέλος της ακρόασης. Σύνθεση και πάλι του Ζαφειρίου αλλά με ένα απολαυστικό fusion ρυθμό και με ενορχήστρωση πλούσια σε φλάουτα και συνθετήτες αναλογικής πατούρας. Τα έγχορδα της γέφυρας είναι κλασσική λογική της περιόδου ενώ το μπουζούκι παίρνει πόδι στο ρεφραίν για να κάνει την εμφάνιση του σε σημεία αποκλειστικά του κουπλέ. Τα δε τύμπανα είναι το κλου της ηχογράφησης. Πιατίνια που δεν ακουγόντουσαν με τέτοια ευκρίνεια σε ηχογραφήσεις της ελληνικής δισκογραφίας εκείνη την εποχή ενώ είναι το drumming στο ταμπούρο είναι κλασσικής γαλλικής σχολής όπως αυτή διαμορφώθηκε μετά το 70.

Δεν πρέπει να μας διαφεύγει ότι στην παραγωγή του δίσκου βρίσκεται ο Γιάννης Σμυρναίος, ένας, χωρίς υπερβολές, τιτάνας της ελληνικής δισκογραφίας που οι πατέντες, οι απόψεις και η τεχνογνωσία του επηρέασαν αποφασιστικά το ύφος σε μεγάλο ποσοστό της ελληνικής ηχοληψίας.

*Ο Τόλης Fusion

Θα κλάψεις για Μένα/Κοντά σου Ξαναγύρισα (Λάρισα)

Το 1985 ο Τόλης θα υπογράψει έναν δίσκο που θα του δώσει μια από τις μεγαλύτερες επιτυχίες της καριέρας του, το ανεπανάληπτο πραγματικά Οι Άντρες δε μιλούν Πολύ, παραδίδοντας ουσιαστικά ένα διαχρονικό κλισέ για την εικόνα του κυκλώπειου άντρα. Στη σκιά αυτού του τραγουδιού όμως υπήρξαν μερικά διαμαντάκι μέσα στο δίσκο. Το Θα κλάψεις για Μένα με τον χαρακτηριστικό κοφτό ήχο της Gibson les Paul Custom, το μασχαλιαίο αλά Μαϊάμι hotel μπάσο και τα ομοιάζοντα με την ενορχήστρωση του Kalimba de Luna κρουστά.

Όμως η προσωπική μου αγάπη από αυτό το δίσκο δεν είναι άλλο από το Κοντά σου ξαναγύρισα (Λάρισα) το οποίο επίσης ακολουθεί μια fusion αρμολόγηση για να γίνει σουρεαλιστικά αρκουδιάρικο στο ρεφραίν- κάτι για το οποίο υπάρχει προειδοποίηση από τον μπουρλεσκοειδή τίτλο.

*Ο Τόλης αρχικελευστής ρυθμολογίας

Αμέτρητα Γιατί

Τον επόμενο χρόνο κιόλας ο Τόλης θα παραδώσει έναν δίσκο που μπορεί να μην είχε την εμφατική επιτυχία του προκάτοχου του σε επίπεδο πωλήσεων του δίσκου αλλά περιείχε το ανθεμικό Ανεπανάληπτος στα σωθικά του, σήμα κατατεθέν του Τόλη ανάμεσα στα σκληροπυρηνικές γυναικείες παρέες οπαδών του. Περιείχε όμως και μερικά άλλα τραγούδια που ξέφευγαν από το κλασσικό ντουντούκα love στενάκι και επέλεγαν πιο χαμηλούς τόνους.

Το ομότιτλο τραγούδι του δίσκου ξεκινά με κιθάρα που σκάει στα τάστα αντίθετα και για μια στιγμή νομίζεις ότι παίζει ο Akira Takasaki των Loudness στην ηχογράφηση. Μπορεί να περνάμε γρήγορα σε μια αναιμική κλοτσοπατινάδα easy listening / reggae / μπουζουκοπαρέας αλλά το λοξυγγάτο μπάσο όπως και ο (κατά φαντασία δική μου) Akira πινελάρουν πάνω από τα πλήκτρα που παίρνω όρκο ότι τα έγραψε ο keyboard player του Huey Lewis.  Στο ρεφραίν βέβαια γίνεται σαφές και πάλι το στυλ του Τόλη  στα προσαρμοσμένα στη δική του αισθητική Mario Lanza φωνητικά και με διπλά γυναικεία φωνητικά στο σεγκόντο πίσω να ξεσηκώνουν ακόμα και γάτες σε οίστρο, σήμα κατατεθέν της εποχής εκείνης.

*Ο Τόλης και ο Nicko McBrain που παίζει reggae

Η αγάπη δεν πουλιέται

Εδώ έχουμε μια πρωτιά. Το τραγούδι περιλαμβάνεται στον δίσκο Ατέλειωτο Ερωτικό Ταξίδι του 1987 και ο πρώτος  δίσκος του ερμηνευτή που έχει ταυτόχρονη κυκλοφορία και σε δίσκο ακτίνας παράλληλα με τα παραδοσιακά format της εποχής, το βινύλιο και την κασέτα δηλαδή.

Σο τραγούδι αυτό καθαυτό γίνεται ένα ιδιότυπο ντεμαράζ ήχων για το ποιος θα τερματίσει πρώτος στη μίξη. Στην αρχή νομίζεις ότι ακούς ηχογράφηση των Maiden στα παρασκήνια κάποιας συναυλίας τους και ενώ ο Εγγλέζος κάνει ένα από τα κλασσικά ρόλλα του πριν ξεκινήσει ο Harris το γνωστό λακριντί του μπάσου. Όμως ο Τόλης φυλάει μια αλήστου μνήμης αλλαγή και ακούς να σου κτυπάει την πόρτα ένα σχήμα που ομοιάζει με αυτά που παρήγαγε μεταπολιτευτικά η δυάδα Λογό-Ανδρεάδης και τελικά έρχεται μια ρηξικέλευθη reggae ως επιστέγασμα της σαλάτας του master. Στα δεύτερα φωνητικά τα πράγματα ελαφρώς έχουν βελτιωθεί , απλά ακούμε μια φωνή και σαφώς πιο σωστή στα πατήματα της.

Όπως βλέπετε λοιπόν υπήρχαν και άλλοι λόγοι πέραν των κλασσικών επιτυχιών του Τόλη για να αγαπήσει κάποιος τον ερμηνευτή και να βρει τη δύναμη να του συγχωρήσει μεταγενέστερα ατοπήματα όπως το φρικώδες Αυτοκολλητάκι.

Στυλιανός Τζιρίτας

*Η παράσταση ανέβηκε την θεατρική περίοδο 1977-78 στο Θέατρο Βέμπο με πρωταγωνιστή τον ίδιο τον Βοσκόπουλο, συμπρωταγωνίστρια την λαοφιλή εκείνη την εποχή Μαρία Αλιφέρη ενώ το ρόλο του πατέρα Τόλη, που ξεκινούσε στο έργο ως λαϊκός φτωχός τραγουδιστής για να καταλήξει είδωλο (ένα άτυπο αυτοβιογραφικό δηλαδή) κρατούσε ο Αντρέας Φιλλιπίδης.

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s