ΗΜέRA # 52 / Η Αρένα της Υπεραγοράς

mitso good.png

Η δεκαετία του 70 πέρασε την έννοια καταναλωτισμός σε ένα τελείως διαφορετικό επίπεδο κάνοντας την ανάγκη να σέρνεται πίσω από την λατρεία του ίδιου του αντικειμένου. Η αγορά του προϊόντος δεν σχετιζόταν πια ούτε καν με την χρηστικότητα (αποτέλεσμα του μεταπολεμικού ευδαιμονισμού και του περάσματος της διαφήμισης σε εξειδικευμένα γραφεία) και αυτό είναι κάτι που οδήγησε σε παράλληλη υπερπροσφορά η οποία πολύ απλά δεν μπορούσε να χωρέσει μήτε στο αμερικάνικο grocery μήτε στο κλασσικό ελληνικό παντοπωλείο. Η μητροπολιτική άνθιση επέβαλε την οικοδόμηση μεγαλύτερων δομών ή την εισβολή σε χώρους που προηγουμένως είχαν τελείως διαφορετική χρήση (τα θερινά και χειμερινά αθηναϊκά και όχι μόνο σινεμά είναι κλασικό παράδειγμα). Το super market (η λέξη υπέραγορά χρησιμοποιήθηκε μόνο στην πολύ αρχή και σε κάποια spots του Βερόπουλου για την τηλεόραση) πέρασε στον κώδικα του ευκοινωνισμού προσπερνώντας με το δικαιολογητικό του μεγάλου συσσωρευμένου αριθμού πολιτών τα όποια σχόλια για την νεκρή τέχνη της επικοινωνίας μεταξύ του πωλητή και αγοραστή όπως αυτή είχε διαμορφωθεί μέχρι και τα μέσα του 20ου αιώνα.

Και δεν άργησε καθόλου να έρθει το σχετικό σχόλιο τη δεκαετία του 70 από πάρα πολλές πλευρές της καλλιτεχνικής έκφρασης. Από το εκπληκτικό και σαρκαστικό γαϊτανάκι φωνών Στο Σούπερ Μάρκετ του Δημήτρη Πουλικάκου (Μεταφοραί Εκδρομαί Ο Μήτσος-EMI/1976) μέχρι και την εσχατολογική ειρωνεία του Mick Jones στο I’ m lost in the super market (The Clash–London Calling/Epic/1979). Και φυσικά την ίδια στιγμή ο George A. Romero κάνει την υπέρτατη σημειολογική κίνηση μεταφέροντας τον τρόμο από το περιβάλλον της οικίας της πρώτης του zombie ταινίας στο χώρο του αχανούς mall στο Dawn of the Dead (1978).

 

Πέρα από αφορισμούς όμως και σηματολογήσεις το σίγουρο είναι ότι το σουπερ μάρκετ αποτελεί έναν ασφαλή οδηγό καταγραφής των τάσεων, όχι μόνο στη μόδα προϊόντων και trends γενικότερα αλλά στο επίπεδο κοινωνιολογίας των πολιτών. Ενώ σε λεωφορεία και δρόμους μπορεί πολύ εύκολα να βυσσοδομούν όχι μόνο καυγάδες αλλά και βραχέως χρόνου ξυλίκια, στο χώρο της υπεραγοράς κάτι τέτοιο θορύβει άμεσα, πελάτες και διευθύνοντες. Υπάρχει μια θρησκευτικότητα πέρα από την σαφή ρομποτοποίηση συμπεριφορικής και αυτό από μόνο του αποτελεί μια ιδιάζουσα συνταγμένη.

Την ίδια στιγμή οι διαφημίσεις περνούν όχι μόνο το κλίμα ευδαιμονισμού που θα απολέσεις αν δεν αγοράσεις το προϊόν της διαφήμισης αλλά παράλληλα πασάρουν και μια υγιή κοινωνικότητα, ελάχιστες φορές όμως αν παρατηρήσετε μεταξύ πελατών αλλά αποκλειστικά μεταξύ πωλητή (ή ταμία) και αγοραστή. Πολύ σπάνια θα βρείτε  χαριεντισμούς μεταξύ των πελατών. Αυτό στο υποσυνείδητο θα περνούσε και έναν εν δυνάμει μελλοντικό συνασπισμό των πελατών προς ικανοποίηση απαιτήσεων απέναντι στον ιδιοκτήτη.

Ο πελάτης λοιπόν βιώνει μόνος του (ή στην καλύτερη των περιπτώσεων με το περιβάλλον της οικογενείας του) την Εδέμ της υπεραγοράς. Η οργασμικότητα του πελάτη έγκειται στην εύκολη και άμεση ανακάλυψη του κάθε προϊόντος σοφά τοποθετημένου. Εξάλλου ήταν σαφές το μήνυμα της κλασσικής ελληνικής διαφήμισης με το τσιτάτο «Είναι κεφάτη ψωνίζει απ του Βερόπουλου», περνώντας σε υποδόριο χρόνο ένα αόρατο dildo που πνευματικά ικανοποιούσε την κουρασμένη νοικοκυρά.

Και μη θεωρηθεί καθόλου τυχαίο ότι το εμβληματικό όχημα των Jackass ήταν ένα καρότσι του mall…

Στυλιανός Τζιρίτας

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s