ΗΜέRA # 55 / To γλεντοκόπημα ως θεσμοθετημένη ακουστική εμπειρία

kiolkiol

Υπάρχει μια ιδιάζουσα σκηνή όσο και αξιοπερίεργη στα σχετικά πρώτα λεπτά της ταινίας Η φανέλα με το 9 του Παντελή Βούλγαρη που βασίζεται στο ομώνυμο βιβλίο του αδικοχαμένου Μένη Κουμανταρέα.

Πρόκειται για μια σεκάνς (από όπου και οι παραπάνω φωτογραφίες) που διαδραματίζεται στην εξέδρα της ποδοσφαιρικής ομάδας του Εύοσμου Θεσσαλονίκης. Τρεις οργανοπαίχτες*, κλαρίνο, τουμπελέκι και ποντιακή λύρα δίδουν το παρόν στην εξέδρα λοιπόν και βαράνε αλύπητα σε ρυθμούς παραδοσιακούς (με ελαφρώς fusion διαθέσεις) βάζοντας την παραδοσιακή μουσική στην υπηρεσία του οπαδισμού.

Ακούγεται περίεργο αλλά η μουσική στην Ελλάδα τελεί κάτω από ένα αντικειμενικά άξιο παρατήρησης καθεστώς. Τα λόγια του Αργύρη Ζήλου σε μια κουβέντα που είχαμε πριν από ελάχιστα χρόνια μια παρέα μουσικοκριτικών είναι χαρακτηριστικά: «Στην Ελλάδα η μουσική πρέπει να είναι ασορτί με το φαγητό αλλιώς δεν έχει χώρο ύπαρξης».

 

Μπορεί να ακούγεται απόλυτο αλλά δεν είναι. Εξηγεί την μέχρι προσφάτως ανυπαρξία σε πραγματικά επίπεδα του μηχανισμού θεατής-ακροατής σε αντίθεση με το ισχυρό της στα όρια της θεσμοθέτησης του μηχανισμού θεατής-συμμετέχων. Ο όρος «θεσμοθέτηση» χρησιμοποιείται γιατί στο πέρασμα των δεκαετιών λοιδορήθηκε συστηματικά η δυτική ανάπτυξη/λειτουργία του θεατή ως ζεν δέκτη της ηχητικής πλάσης. Πότε ήταν κουτοφράγκικης κυνικότητας, πότε είχε το πέπλο της σοβαροφάνειας που εμποδίζει «την αυθεντική απόλαυση», πότε τη ρετσινιά του κούφιου διανοούμενου-κουλτουριάρη (καθόλου τυχαία στα 60s και 80s που είχαμε για πρώτη φορά οργανωμένες κινήσεις underground λογικής). Σύμφωνα με την κραταιά άποψη η μουσική είναι εκεί για να επικοινωνεί το θρησκευτικό, πολιτειακό ή προσωπικό γεγονός με μια ομάδα (μικρών ή τεραστίων διαστάσεων) και να χτίζουν μέσω του χορού αλλά και των επιφωνημάτων και πρωτίστως μέσω του φαγητού και του πιοτού έναν παράτυπο διονυσιασμό. Ο όρος «παράτυπος» χρησιμοποιείται επειδή απηχεί την επικρατούσα γνώμη που θέλει ακόμα και τον θεό να είναι πότης για να σωθεί η ανθρωπότης.

Ο Μίκης Θεοδωράκης με το Άξιον Εστί και τον Επιτάφιο, ο Διονύσης Σαββόπουλος με το γενικότερο κώδικα συναυλιών του, ο Γιώργος Νταλάρας σε συγκεκριμένη τομή που επιχείρησε τη δεκαετία του 70, θα πρέπει να καταχωρηθούν στους διαταράσσοντες τον προαναφερθέντα κώδικα όταν μιλάμε για καλλιτέχνες μαζικής αποδοχής που διακινδύνευσαν εισιτήρια αρχικώς και πωλήσεις δίσκων ως επακόλουθο.

 

Τα παραπάνω σε καμία περίπτωση δε χρεώνονται στην παραδοσιακή μουσική διότι εκεί εκ της συμβάσεως στις περισσότερες των περιπτώσεων (όχι πάντα μιας και υπάρχουν εθιμοτυπίες όπως ο κλύδωνας για παράδειγμα που απαιτούν προσήλωση αποκλειστικά στον ήχο από μεριάς των εκτελεστών) η ώρα ανάκρουσης του ήχου ήταν στις μάζωξης της κοινότητας, μικρής ή μεγάλης, ενώ την ίδια στιγμή η υποσημείωση της αμοιβής του οργανοπαίχτη που λαμβάνει μπαξίσια ή ρεγάλα για τις παραγγελιές οριστικοποιεί τον ερμηνευτή δέσμιο του γλεντοκόπου.

Ακόμα και το περίφημο σπάσιμο πιάτων που καταργήθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 70 σηματολογεί αυτόν ακριβώς τον δεσμό, αν όχι σκλάβωμα του ερμηνευτή στις ορέξεις του πελάτη μιας και ο συμβολισμός (ακόμα και όταν τα πιάτα έρχονταν κατευθείαν πια από την κουζίνα και με ειδική γύψινη κατασκευή για ευλαλία θραύσης επί της πίστας) ήταν φανερός. Φάγαμε, ρευτήκαμε και θα γλεντήσουμε.

 

 

 

Στυλιανός Τζιρίτας

 

*#1 Πρόκειται για τους Κυριάκο Κοστούλα στο κλαρίνο, γνωστό τρικαλινό session μου σε δεκάδες ηχογραφήσεις παραδοσιακής μουσικής, όχι μόνο σε τοπικιστικά ρεύματα αλλά και σε ρουμελιώτικους ρυθμούς, τον πασίγνωστο Γιώργο Αμαραντίδη στην λύρα, ηγήτορα πολλών ποντιακών γλεντιών σε ολόκληρη της Μακεδονία και με πλούσια δισκογραφία και τέλος τον στενό συνεργάτη της Δόμνας Σαμίου σε ηχογραφήσεις και επί σκηνής Γιώργο Γευγελή στο τουμπελέκι

 

*#2 Στίχοι του Λευτέρη Χαψιάδη σε μουσική του Χρήστου Νικολόπουλου για το τραγούδι «Μία είναι η ουσία» (1984). Πρώτη εκτέλεση Χαρούλα Αλεξίου.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s