ΗΜέRA # 57 – Η εισαγωγή της εντερικής απόφυσης στο σαββοπουλικό σύμπαν

Ακόμα και στη σύγχρονη ελληνική στιχουργία ενώ έχουν πολλάκις μπει υποκοριστικά, αναφορές, μεταφορές, ευφυολογήματα προς τέρψιν των καθαρά βιολογικών μας (και δει σεξουαλικών) αναγκών εντούτοις τα ζητήματα που αφορούν τις εκκρίσεις και εξαερώσεις μας παραμένουν σε ένα no man’s land.

Σε αντίθεση με τους αγγλοσάξονες και ακόμα χειρότερα με τα γερμανικά φύλα, οι κάτοικοι της εδώ χώρας ενώ χωρατεύουν συνεχώς περί των εκκρίσεων/εξαερώσεων (τους) σπάνια τις βάζουν σε δημόσιο λόγο που αφορά την έκφραση. Μπορεί σε διάφορα σκετς ή τραγούδια σατυρικά να έχουμε αναφορές (και όχι σε μεγαλύτερο χρονικό κύκλο από αυτόν που όρισε το τέλος της χουντικής επταετίας και οι αρχές της πασοκικής επέλασης) αλλά ποσώς μπορεί να πει κάποιος ότι έχουμε πήξει σε αυτές μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 80.

Και αυτό μπορεί να το ορίσει κάποιος ως πουριτανισμό, μπορεί κάποιος άλλος ως συντηρητισμό ή στο τέλος κάποιος ως ακόμα και άσκοπο προς συζήτηση. Δεν είναι έτσι από τη στιγμή που αφορά μεγάλο μέρος όχι μόνο των αστείων και ανεκδότων μας αλλά και της πραγματικής μας ζωής.

Καθόλου τυχαία δεν ακούγεται ακόμα και σήμερα συνοδευόμενο με πονηρό χαμογελάκι το κλασσικό ρεμπέτικο «Τούτοι οι μπάτσοι που ‘ρθαν τώρα» στη. Δεν έχει σχέση μόνο με το ότι τα όργανα της τάξης απαξιώνονται στην κατακλείδα αλλά ακριβώς εξαιτίας του ότι υποβαθμίζονται με την οπίσθια απόφυση είναι αυτό που προξενεί όχι μόνο τον τελικό γέλωτα αλλά και την αίσθηση της ανωτερότητας του παραβάτη. Όμως στη συγκεκριμένη περίπτωση η διαφορετικότητα του ρεμπέτη ως κοινωνική εικόνα, εξασφαλίζει στον μέσο ακροατή την ασφάλεια της μη ταύτισης με τις λέξεις κλάστε και αρχίδια. Ο παραβατικός ενδύεται τον μανδύα του Ιησού και κάνει αυτό που δεν τολμά ο συγκαταβατικός πολίτης της Ιερουσαλήμ, αναβαπτίζοντας τον τελικώς από τις αμαρτίες του χωρίς καν να έχει πει μήτε μισή λέξη. Απλά την έχει ακούσει και ο μπάτσος του έχει κλάσει τα αρχίδια του οικογενειάρχη.

Η γεμάτη μεθάνιο έκρηξη μας του εντέρου μας προς το ambient του χώρου είναι ισοδύναμη στο συνειδητό μας με το αντίθετο της αξίας του λόγου (αλλιώς τι σημαίνει το «μιλάμε ή κλάνουμε?» ως ρητορική ερώτηση) ή το ισόποσο της μηδενικής e στο όποιο σύμπαν (αλλιώς τι σημαίνει το δηκτικό «με πορδές δεν βάφονται αυγά!»).

Όμως ο μέσος ακροατής είχε έρθει η ώρα να αναλάβει τις ευθύνες του. Και αυτό έγινε σε μια δεκαετία, αυτή του 80 όπου στέφτηκε βασιλιάς της κοινωνικής ζωής μετά από τους στέρφους αγώνες της συντηρητικής δεξιάς και της ασθμαίνουσας αριστεράς. Έμεινε ο μέσος πολίτης να ορίσει τη θέση του και όπως πάντα είχε δυσκολία να αναλάβει τις ευθύνες που ανήκουν στην ίδια την μεθοδολογία απελευθέρωσης του. Και υπήρξε ένα τραγούδι που έσκασε ως βόμβα αγκαλιάζοντας την κοινωνική ευθύνη ως κάτι αυτονόητο αλλά και αναπόδραστο, περισσότερο ίσως και από την Μπασταρδοκρατία που είχε προηγηθεί μερικά χρόνια πριν, από τη Γενιά του Χάους. Ο πάντα άριστος τοξευτής λέξεων και νοημάτων, Ευγένιος Αρανίτσης κατέγραψε αυτή την αντίδραση του ελληνικού κοινού χρησιμοποιώντας ως αφορμή τις εμφανίσεις του Σαββόπουλου στο Zoom το 1989* και εστιάζοντας στο τραγούδι Κωλοέλληνες**. Σύνθεση που είχε προκαλέσει πολλά σχόλια και πέρασε ακόμα και σε συζητήσεις της τότε Βουλής κάπου μεταξύ αίθουσας και του καφενείου των 300. Ο λόγος φυσικά ήταν όχι η ίδια η κριτική που άσκουσε ο Σαββόπουλος σε κρατικοδίαιτους και καιροσκόπους αλλά ο χαρακτηρισμός που ένωνε τα οπίσθια και το έθνος σε μία λέξη και κάτω από μία νέα έννοια συμπερασματικής ενδοσκόπησης.

Και πάνω εκεί ο Σαββόπουλος έβαλε στο τέλος του δεύτερου κουπλέ τη λέξη «πορδές» δημιουργώντας πια ιστορικό προηγούμενο για τη χρήση της λέξης. Και μάλιστα χωρίς να βγαίνει μήτε ίχνος γέλιου από τους ακροατές ή τον ίδιο τον εκτελεστή. Η λέξη ήταν εκεί για να υπογραμμίσει το χαμερπές. Και δεν είναι τυχαίο ότι ακόμα και αυτός έβαλε δίπλα στην επίμαχη λέξη το επίθετο «θλιβερές».

Δεν είναι εύκολο να μεταφερθούν οι διαρρήξεις του άβατου χώρου σε χαρτί/παρτιτούρα/ηχογράφημα και να μείνουν στο απυρόβλητο. Η αλήθεια επίσης είναι, ότι ακόμα πιο δύσκολο πρωτογενώς είναι να εισέλθουν λέξεις όπως το «πορδές» στον λόγο χωρίς αυτόματα το αποτέλεσμα να κυλήσει μισό μέτρο πιο κάτω από το επίπεδο του πεζοδρομίου. Αυτές όμως τις προκλήσεις σε επίπεδο λόγου, προκλήσεις που έχουν στόχο τη δοκιμή των ορίων και αντοχών της κοινωνικής σνειδητότητας πάνω στο λόγο και την πορεία του, μπορούν να γίνουν μόνο με τομές και όχι με crash test dummies. Ο Σαββόπουλος δεν απασχόλησε σε τούτη την κίνηση του μήτε τον λαϊκό μήτε τον λαϊκιστή, αυτή έχουν το δικό τους τρόπο να συζητούν και χρησιμοποιούν λέξεις όπως πορδή και χέσιμο και εξάλλου τον έγραφαν ήδη χρόνια πριν σε μέρη όπου το μελάνι είναι πολυτέλεια. Ο λόγιος και ο ξιπασμένος σοφιστικέ ήταν αυτός που χτυπήθηκε. Και μάλιστα κατάστηθα.

Στυλιανός Τζιρίτας

*Το κείμενο δημοσιεύτηκε στις 5 Μαΐου στην Ελευθεροτυπία  και συμπεριλήφθηκε το 2004 στον τόμο Η Σούμα (Ιανός ο Μελωδός)

** Περιέχεται στο δίσκο Το κούρεμα (Polydor/1989)

Advertisements

One thought on “ΗΜέRA # 57 – Η εισαγωγή της εντερικής απόφυσης στο σαββοπουλικό σύμπαν

  1. Ας συνεισφέρω κι εγώ ένα μονόστιχο κομμάτι του Δημοσιοϋπαλληλικού Ρετιρέ που κυκλοφόρησε το 2004 και διαρκεί λιγότερο από λεπτό. Ειρωνεύονται την έκπτωση της πολιτικής τραγουδώντας: Όποιος έκλασε να αναλάβει τώρα την πολιτική ευθύνη.

    Αρέσει σε 1 άτομο

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s