ΗΜέRA # 63 / Ο Καζαντζάκης δεν ξανασταυρώνεται

output_NEAfZh

Ακούγεται περίεργο να γράφω και σεις να διαβάζετε για μουσεία ημέρες ζόφου όπως αυτές που έχουν ανατείλει στην Ευρώπη τους τελευταίους μήνες αλλά αυτός ακριβώς ο ζόφος είναι που πρωτογενώς αποτελεί το στίβο πάλης των υποκείμενων των εντός των μουσείων ονομάτων προς ανάδειξη ενώ παράλληλα είναι ίσως ο πολιτισμός και η σωστή διαγράμμιση της αισθητικής που θα φέρει θεωρητικά το καλύτερο σε επίπεδο ήθους και ελπίδας κόσμο. Τα τελευταία χρόνια η υφήλιος παρακολουθεί χωρίς πραγματική ελπίδα έναν κόσμο να βυθίζεται και αν μη τι άλλο ο εμπνευστής του Μουσείου Καζαντζάκη, ο ίδιος ο Νίκος Καζαντζάκης ήταν ένας άνθρωπος που στα κείμενα του πραγματεύτηκε την ελπίδα και ως έννοια στη ζωή του (συν)άνθρωπου αλλά και ως στόχο όσο και αν ακούγεται αυτό αναντίστοιχο με τα τσιτάτα που πολλές φορές περιφέρονται σε posts και συζητήσεις ανά την επικράτεια.

Διότι τελικά ο Καζαντζάκης ακόμα και στα πλέον σκοτεινά του έργα, όπως ο Φτωχούλης του Θεού για παράδειγμα, σμιλεύει την ελπίδα ως έννοια απαραίτητη. Αυτό στο οποίο αντιτίθεται ο Καζαντζάκης ήταν στην ελπίδα που έχει ριζά στην παραίτηση και την εναπόθεση σε εξωγενείς και δει μεταφυσικούς παράγοντες. Ο Καζαντζάκης δεν άφησε μήτε στην τύχη μήτε στην ελπίδα τίποτα αναφορικά με τη γραφή του. Ο νεολογισμός του πάνω στη γραφή και την ίδια τη λέξη δημιούργησε νέες γαίες, αν όχι κιβωτούς, που θεωρώ ότι μένουν ακόμα ανεκμετάλλευτες για διάφορους λόγους. Ο ένας έχει να κάνει με μια άγνοια που υπάρχει στην πραγματικότητα για τον Καζαντζάκη σε επίπεδο γραφής μιας και του έχει αποτεθεί μια φαντασιακή ταμπέλα που δεν συνάδει με το φιλοσοφικό υπέδαφος του λόγου του.

Ασκητής αλλά και φιλόδοξος, εύθραυστος αλλά και ατσαλωμένος στη θέληση, ο Νίκος Καζαντζάκης βιώνει ως μνήμη την εξής περίεργη διάφαση. Όλοι τον ξέρουν και ελάχιστοι τoν έχουν μελετήσει διότι τον Καζαντζάκη είτε τον έχουν διαβάσει στην πρώιμη εφηβεία τους, λες και ο Καζαντζάκης είναι Λουντέμης, ή τον έχουν διασφαλισμένο από την τηλεόραση στη μνημονοχώρα τους. Ο Καζαντζάκης όμως πριν από τον ίδιο το μίτο της ιστορίας σε κάθε βιβλίο, χάραζε τη γραμμή της γλώσσας όσο ελάχιστοι έχουν κάνει σε αυτό τον τόπο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα τα ταξιδιωτικά του. Ομολογώ ότι η ταξιδιωτική του αναφορά για την Αγγλία που ξαναδιάβασα πρόσφατα με εξέπληξε, αφήνοντας πολύ πίσω την εντύπωση που είχα όταν το είχα επισκεφτεί το κείμενο για πρώτη φορά κάπου στα 15 μου. Μοντερνισμός, ντοπιολαλιά, νεωτερισμός, νεολογισμοί σε ένα σφιχτό δεμάτι που δε χάνει μήτε κάτω από την, πολύ αντιφατική στην έννοια της προπέτειας, δόμηση ενός ταξιδιωτικού πονήματος.

Mouseio Kazantzaki_01

Γι αυτό και χάρηκα πραγματικά όταν φέτος που κατάφερα να επισκεφτώ το Μουσείο Καζαντζάκη στη γενέτειρα του πατέρα του συγγραφέα, Μιχάλη Καζαντζάκη, στη Μυρτιά Ηρακλείου βρήκα ένα κτίριο καταρχήν πους στέκεται μακριά από τον φολκλορισμό όσο και από το γελοιωδώς μεγαλεπήβολο, ένα μουσείο που ελάχιστες αστοχίες έχει στη ανάδειξη των εκθεμάτων του, μια έκθεση με λεπτομερή και ηλεκτρονική ξενάγηση, μια εκτενή και σημειολογική παράθεση της πορείας του συγγραφέα αρχειοθετημένη ανά έργο και μακριά από τοπικισμούς και εθνικούς οπορτουνισμούς.

Είναι μια επίσκεψη που συνιστώ ανεπιφύλακτα αν βρεθείτε στο Νησί. Χώρια που θα λύσετε μια και καλή το ερώτημα για το αν ευσταθεί ή όχι το urban legend περί του αφορισμού του από την ορθόδοξη Εκκλησία.

Στυλιανός Τζιρίτας

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s