ΗΜέRA # 77 / Το μακροβιότερο πείραμα όλων των εποχών

alien2

Με τις όποιες μορφές έχει ακολουθήσει ανά τους αιώνες η σύμπλευση δύο ανθρώπων σε κοινή πορεία μέσα στην κοινωνία, τα τελευταία έτη μάλιστα και ανθρώπων του ιδίου φύλου, το σίγουρο είναι ότι έχει προσελκύσει τα φώτα όχι μόνο των μελετητών της διαδρομής του homo sapiens μέσω των αιώνων και χιλιετηρίδων αλλά και την προσοχή του κάθε μέλους τους κοινωνικού ιστού.

Ο γάμος παραμένει ακόμα και μετά τις μεταπτώσεις, κρίσεις και αμφισβητήσεις που έλαβε στον 20ο αιώνα, ένα ζήτημα που ακόμα και οι αμφισβητίες του ασχολούνται τα μάλα μαζί του. Ο γάμος όμως σε καμία περίπτωση δεν είχε πάντα τη μορφή που θεωρούμε πως έχει τώρα. Όπως σημειώνει στη θαυμάσια μελέτη της με τίτλο Η Ιστορία του Γάμου (Εκδόσεις Πολύτροπον/2008) η Stephanie Coontz  η συντεταγμένη της αγάπης αλλά και την από κοινού πορείας εφ όρου ζωής είναι στοιχεία που προστέθηκαν μόλις μετά το τέλος του 19ου αιώνα. Πιάνοντας το topic του από τις απαρχές της κοινωνίας όπου και σημειώνονται για πρώτη φορά περιπτώσεις γάμων, η Coontz σημειολογεί περιοχές που πραγματικά δεν γνωρίζουμε οι περισσότεροι. Για τη ΜΗ αυτονόητη εμπλοκή του κράτους και της εκκλησίας στο γάμο σε φυλές του Ειρηνικού, για πολλαπλούς γάμους και αυτόματα διαζύγια σε φυλές όπου η γυναίκα έχει πρωτόφαντα δικαιώματα και αντίθετα με τη ροή της δυτικής κοινωνίας, για τη στρεβλή εικόνα που έχουμε για το γάμο στην Αρχαία Αθήνα (που μόνο δημοκρατικότητα δεν ακτινοβολούσε), για το γάμο στη Ρώμη και τη σημασία του στα ανώτερα κλιμάκια της εξουσίας (έξοχο του παράδειγμα και η λεπτομερής ανάλυση του δεσμού της Κλεοπάτρας και του Αντώνιου), για τη βυζαντινή μεταστροφή του θεσμού μέσω της επιρροής του χριστιανισμού, για τις αλλαγές στο γάμο στα τέλη της πρώτης χιλιετηρίδας.

alien

Το ωραίο και σχεδόν ανακουφιστικό στο βιβλίο της Stephanie Coontz είναι το ότι η συγγραφέας δεν πέφτει θύμα εύκολων ερμηνειών του θεσμού. Καταπιάνεται μάλιστα, όχι μόνο όταν ασχολείται με τη τη δεκαετία του 70 όταν οι φεμινιστικές θεωρίες προσπαθούσαν να ορίσουν το γάμο ως ένα κλωβό περίφραξης του γυναικείου φύλου, με τις ανά καιρούς θεωρίες που προσπαθούν να παρουσιάσουν ως ένα σοβινιστικό εύρημα και μοχλό το γάμο και με επιχειρήματα (χωρίς παράλληλα σε κανένα σημείο του βιβλίου να κρατά στο ημίφως τις φορές που η γυναίκα κυριολεκτικά χρησιμοποιήθηκε ως νόμισμα ή ίδια και ο γάμος της για ισχυροποίηση πολιτικών και κοινωνικών δεσμών) αποδίδει ανάλογες θεωρίες στο χώρο του σεκταρισμού και της μονομερούς κρητικής του συγκεκριμένου θέματος αλλά και γενικότερα της ιστορίας.

Και το επίσης μεγάλο της επίτευγμα είναι ότι οι 456 σελίδες του βιβλίου κυλούν χωρίς δυσκολία, αποτέλεσμα της αποφυγής του ξύλινου λόγου. Την ίδια στιγμή μεγάλο ενδιαφέρον έχουν οι σημειώσεις κάτωθεν του κυρίως κειμένου και σε ουκ ολίγες περιπτώσεις παρέχουν παράλληλες συναρπαστικές ιστορίες/παρατηρήσεις/καταγραφές.

alien3

Στα πλην θα πρέπει να υποσημειώσω ότι ενώ η Coontz καταπιάνεται εκτενώς με το θεσμό του γάμου και την εξέλιξη του μέσα από την θρησκευτική αλλά και πολιτική κατάσταση στις Ηνωμένες Πολιτείες εντούτοις προσωπικά θα ήθελα πληροφορίες, καταγραφή και αποτίμηση του γάμου μέσα στις στρατιές μαύρων σκλάβων αρχικώς και αργότερα στον τρόπο που οι διάφορες εθνικότητες (με αποδεδειγμένα βαριά κληρονομιά στο επίπεδο εθίμων και θεωρήσεων πάνω στο γάμο, όπως η πορτορικανική για παράδειγμα) κινήθηκαν μέσα στο αμερικάνικο πλαίσιο αλλαγών του θεσμού τα τελευταία 50 χρόνια. Μία ακόμα υποσημείωση θα πάει εκεί όπου η συγγραφέας ενώ αναφέρει στη δεκαετία του 60 τις επαναστατικές θεωρίες και αντιλήψεις που κατέλαβαν και πραγματικά επηρέασαν (ακόμα και οδηγώντας στο αντίθετο κράσπεδο την κυρίαρχη στις μάζες λογική) σε καμία περίπτωση δεν αναφέρεται η έκρηξη του rock n roll ως αγωγός επανάστασης των νεαρών (μιας και αυτά παντρεύονται, σωστά?). Αυτό βέβαια έχει να κάνει με τη γενικότερη άποψη της Coontz που θέλει το ηλικιακό φάσμα 19-31 να αναλαμβάνει νωρίτερα στην ιστορία, μετά το τέλος του Πρώτου Παγκόσμιου Πόλεμου ενεργό ρόλο στην κοινωνική εξέλιξη. Σαφώς και έχει βάση η άποψη της αλλά ήταν το γενικότερο κλίμα αμφισβήτησης των 50s και 60s που άλλαξε τα μυαλά για να το πούμε λαϊκιστή σε εκατομμύρια νεανίες.

Μπορεί βέβαια από την άλλη να είναι  και μια λάθος ή μάλλον υπερβολική κρίση από μεριάς μου βάσει της πίστης στο φαινόμενο rock n roll. Το σίγουρο είναι ότι το συγκεκριμένο βιβλίο δεν αποτελεί απλά μια παράθεση ούτε παραδειγμάτων και δεδομένων αλλά ούτε και μια στεγνή και άκαμπτη αποτίμηση. Και το κυριότερο. Σε όποια μεριά και να στέκεστε απέναντι στο γάμο (παντρεμένος/η, υπέρ ή κατά) δεν θα αναγκαστείτε ως αναγνώστες να υπερασπιστείτε εσωτερικά τις απόψεις σας. Σε ένα νέο πεδίο σκέψης είναι το πιθανότερο να βρεθείτε.

Στυλιανός Τζιρίτας

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s