ΗΜέRA #94 / Φυσικές και ηλεκτρονικές εγκυκλοπαίδειες στο χώρο του rock

rush-1983-a

Στη δεκαετία του 90 είχαμε μια πληθώρα εκδόσεων περί του φαινομένου του rock n roll, γεγονός που δεν μπορούσε να περάσει απαρατήρητη. Αυτό είχε να κάνει όχι μόνο με το ότι οι εκδοτικοί οίκοι είδαν ότι υπάρχει ένα κοινό το οποίο ήθελε πια να υπάρχει και καταγεγραμμένη/αποδελτιωμένη μια ολόκληρη κουλτούρα αλλά παράλληλα είχε φτάσει και το πλήρωμα του χρόνου ώστε να έχει μαζευτεί ένα τόσο ογκώδες υλικό, αποτέλεσμα των δεκάδων τάσεων και παρακλαδιών του είδους, που έκανε αναγκαία την ύπαρξη βιβλιογραφίας. Και μιλάμε για συγκεκριμένο genre, όχι την ενασχόληση ενός συγγραφέα με ένα είδος ή συγκρότημα αλλά την κανονικότατη παράθεση ονομάτων βάσει της λογικής ενός λεξικού, με λήμματα.

Όχι πως δεν υπήρχαν και ποιο σε προηγούμενες δεκαετίες ανάλογες προσπάθειες. Το βιβλίο του Irwin Stambler με τίτλο Encyclopedia of Pop, Rock and Soul που κυκλοφόρησε το 1989 (στην Ελλάδα βγήκε από τις εκδόσεις Νεφέλη το 1994) ήταν μια γενναία προσπάθεια που μπορεί να συγκέντρωσε πολλές κριτικές για τα λάθη της αλλά πούλησε σε πολλή υψηλά νούμερα, γεγονός που απέδειξε στους εκδοτικούς οίκους ότι υπήρχε ψωμί και πεδίο προς εξερεύνηση.

Στην Αγγλία ειδικότερα ξεπήδησαν πάρα πολλοί ανάλογοι τίτλοι που σαφώς ήταν πιο επιδερμικοί στην έρευνα τους και αυτό διότι είχαν το κλασσικό αγγλικό στοιχείο που βλέπουμε ακόμα και σήμερα στις ψηφοφορίες (διαδικτυακές πια) που διοργανώνουν τα έντυπα και καταλαβαίνουμε ότι ψηφίζουν κυρίως οι κάτοικοι του νησιού. Ήταν υπερβολικά hype και από εκεί και πέρα τα βασικά. Κλασσικό τέτοιο παράδειγμα είναι το Rock Handbook (συλλογικό έργο/1992). Υπήρχαν αναφορές σε βασικές οδούς του ιδιώματος (συν κάποια πολύ επεξηγηματικά σχεδία τύπου «γενεαλογικό δέντρο») όπως και σε συγκροτήματα και από εκεί και πέρα στις σελίδες ροβολούσαν ονόματα που είχαν απασχολήσει το κοινό βάσει των charts και όχι των κριτικών επαίνων.

Και εδώ έμπαινε το πάγιο ερώτημα. Πως κάνεις αξιολόγηση? Πως επιλέγεις ποια σχήματα αξίζουν να είναι σε ένα ανάλογο εγχείρημα? Το Rolling Stone στις δικές του ανάλογες απόπειρες επέλεξε να μπαινοβγάζει ονόματα ανάλογα με το πως αξιολογούσε το διαχρονικό του σχήματος ανά 4ετία. Τα οποία αφορισθέντα ονόματα, τα παρουσίαζε μάλιστα στο τέλος της έκδοσης σε ειδικό σκέλος λίγο μετά το index. Οι εγκυκλοπαίδειες του Rolling Stone παραμένουν ακόμα και σήμερα ένα θηριώδες εγχείρημα. Γραμμένες από επιτελείο και όχι αποκλειστικά από έναν άνθρωπο κατάφεραν να συνδυάσουν το στυλ γραφής και τη χαρακτηριστική υπογραφή που έχει το αμερικάνικο περιοδικό με μια σχεδόν χειρουργική ματιά πάνω σε κάθε σχήμα. Όχι πως δεν υπήρχαν και στις συγκεκριμένες εκδόσεις προβλήματα. Ενώ για παράδειγμα θα βρείτε τους Gong δεν θα βρείτε ποτέ τους Gun Club (αλλά θα βρείτε αναφορές στο όνομα του Jeffrey Lee Pierce…).

Απώλειες τέτοιου είδους μπορεί να εξαφανίστηκαν στο πολυσυλλεκτικό internet αλλά εκεί είχαμε άλλα προβλήματα αν μη τι άλλο στην αρχή. Μέχρι και τα μέσα των 00s η πληροφορία δεν ήταν διασταυρωμένη 100%. Η εγκαθίδρυση του Δικτύου ως βασικού αγωγού επικοινωνίας βοήθησε στο να διορθωθεί πολύ γρήγορα αυτό το βασικό μειονέκτημα και αυτό έγινε ακριβώς επειδή μπήκαν οι μεγάλοι εκδοτικοί οίκοι στη μέση με επιμελητές και διορθωτές χωμένους στα χαρακώματα. Βέβαια εξαρχής παρατηρήθηκε το εξής ζήτημα, το οποίο έχει πολλές και ενδιαφέρουσες πτυχές. Χάθηκε το στυλ. Η γραφή ήταν γεμάτη από πληροφορίες αλλά δεν υπήρχε κριτική διάθεση. Και αν για κάποιος αυτό αποτελεί βασικότατο μειονέκτημα προσωπικά για μένα δεν είναι. Και αυτό διότι αν θέλεις να συγκρίνεις σχολές γραψίματος και αποτίμησης των γεγονότων, αν θέλεις να παρατηρήσεις τον τρόπο που μέσω δεκαετιών ασχολείται ο τύπος με έναν καλλιτέχνη ή συγκρότημα δεν φτάνουν οι αναφορές του τύπου «στα 70s δέχθηκε κριτική για τους δίσκους του» αλλά χρειάζεται να δεις τη γλώσσα που χρησιμοποιήθηκε.

Αν έβγαινε αυτή τη στιγμή μια εγκυκλοπαίδεια στο λήμμα David Bowie με το συναισθηματικό φορτίο που φέρει ακόμα η απώλεια του, στο σχετικό χωρίο περί των 80s δίσκων του White Duke ποιος θα έγραφε τα καντήλια που εξαπολύθηκαν μαζί με πάμπολλες αποψιλωτικές φράσεις για το Tonight?

Ο έντυπος εγκυκλοπαιδισμός σε ζητήματα που αφορούν το rock έχει ακόμα χώρο ύπαρξης, δεν έχει χάσει τη σημασία του όπως ο γενικότερης γνώσης εκδοτικός κλάδος, και αυτό αφορά βέβαια αποκλειστικά τον σεσημασμένο αναγνώστη και ακροατή, γι αυτό και στο εξωτερικό γίνονται ακόμα εκδώσεις αν μη τι άλλο σε genres που τόσα χρόνια μπορεί να μην μπορούν να μπουν κάτω απ τον βασικό rock σκελετό αλλά πάντα υπήρχαν στα περίχωρα του. Γι αυτό και είδαμε και καλές εκδόσεις εγκυκλοπαιδειών στο black metal και στον πειραματικό ήχο. Για την jazz, δεν θα πω διότι εκεί έχει παίξει ένας άλλου είδους πόλεμος που είναι άγνωστος στους μη θιασώτες του είδους και έχει περισσότερο να κάνει με στρατόπεδα παρά με γραφομηχανές και χαρτί.

 

Στυλιανός Τζιρίτας  

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s