ΗΜέRA # 161 / Ροζίτα Σπινάσα – Επί ροής και ηθικής Ελλήνων

spinasa 1

Τα διηγήματα έχουν τα τελευταία χρόνια, όσο ελάχιστες φορές στο παρελθόν στην ελληνική πεζογραφία, την τιμητική τους. Το φαινόμενο δεν έχει μία και μοναδική αιτία. Κατά πολλούς είναι η αντίδραση των λογοτεχνών στην τουβλική (εκ του «τούβλου») διάσταση που έχουν επιβάλλει (με υποδόριες παραινέσεις) οι εκδοτικοί οίκοι στα best sellers -όσο πιο πολύ γεμίζει το ράφι τόσο πιο μεγάλο είναι το ποσοστό κέρδους αλλά και της πόζας που κερδίζει ο συγγραφεύς. Από την άλλη αποτελεί το καταφύγιο πολλών αλεξιπτωτιστών που θεωρούν ότι το διήγημα είναι μία τάχιστη λογική απόδοσης μίας ιστορίας, οπότε δεδομένης της λιγότερης δουλειάς που χρειάζεται στην αρμολόγηση του παίρνει και λιγότερο σαφώς χρόνο ακόμα και από μία μικρή νουβέλα.

Αυτό ευτυχώς δε συμβαίνει στο μικρό τόμο διηγημάτων της Ροζίτας Σπινάσα με τίτλο «στομαστομαστό» (Κέδρος/2017). Αντιθέτως έχουμε να κάνουμε με μια στρογγυλή, κυκλική ίσως είναι ο σωστότερος όρος, διαχείριση του κάθε διηγήματος έτσι ώστε όχι μόνο να φτάνει σε πέρας ο μύθος σε καθένα από τα δέκα διηγήματα που περιέχονται στην έκδοση. Και αυτό που καταφέρνει είναι διττό.

Αφενός είναι από τις λίγες φορές που διαβάζω πετυχημένη ψυχολόγηση ηρώων του αντίθετου φύλου από αυτό του συγγραφέα. Πολλές φορές άντρες συγγραφείς πέφτουν θύματα της κρετίνικης όσο και λιγδιάρικης άποψης που έχουν για το γυναικείο σκέλος της κοινωνίας μας και οι γυναίκες συγγραφείς από την άλλη συλλαμβάνονται πολλές φορές δέσμιες συνδρόμων ψευδοφεμινισμού που περιχαρακώνουν τη γραφή τους πιο σοβινιστικά κι απ ότι θα έκανε φορτηγατζής με τον Καρρά στη διαπασών στην Αθηνών Λαμίας.

Η Σπινάσα αποφεύγει με μαεστρία τέτοιες παγίδες και επιλέγει να αφηγηθεί ιστορίες που αφορούν τον σύγχρονο μητροπολιτικό έλληνα, με σαφείς όμως τις προσδέσεις αυτού στα φρονήματα του παρελθόντος. Ο χρόνος έτσι κι αλλιώς εγχέεται με ποικίλη ροή στα διηγήματα της Σπινάσα δίνοντας μία σχεδόν φιλμική διάσταση στη ροή.

Παράλληλα η συγγραφέας είναι λιτή αναφορικά με το περιβάλλον όπου και διαδραματίζονται τα γεγονότα. Τα απαραίτητα. Αυτό αποτελεί μια τάση που συχνά απαντάται και μπορεί μεν να αποφεύγει κάποιος παγίδες βερμπαλισμού αλλά από την άλλη προκαλεί μια ομοιογένεια στα κείμενα που βλέπουμε να εκδίδονται, κάτι που εδώ η συγγραφέας το γλυτώνει μόνο από τους προσεκτικά αρθρωμένους διαλόγους της.

Και μόνο στην τελευταία ιστορία (Αντιπαροχή) μένει ελαφρά μετέωρος ο αναγνώστης, σχετικά με την έκβαση του μύθου, όχι ένεκα κάποιας ανατροπής αλλά μίας σχεδόν ηθικής διάστασης που δίνει η Σπινάσα αναπάντεχα στον ήρωα της. Και είναι από τις λίγες φορές που βλέπουμε στο βιβλίο να μπερδεύει την ηθική του αφηγητή με αυτήν του ήρωα.

Εξάλλου ένα από τα πετυχημένα στοιχεία του τόμου είναι ακριβώς το δεύτερο σκέλος του διττού της επιτυχίας που ανέφερα παραπάνω. Τίθενται και πέρα της απόλαυσης του μύθου και ηθικά ζητήματα χωρίς να σείεται χάρακας συμμόρφωσης από μεριάς του συγγραφέα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα το εναρκτήριο διήγημα, το «Κρύοι Δίσκοι» όπου ειδικότερα τους μουσικομανείς και συλλέκτες θα τους θέσει στη γωνία. Χωρίς καμία αμφιβολία.

*Πληροφορίες έκδοσης: στόμαστομαστό – Ροζίτα Σπινάσα

Έτος έκδοσης: 2017/Σελίδες: 200/Εκδόσεις Κέδρος

Στυλιανός Τζιρίτας 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s