ΗΜέRA # 179 / Εκεί όπου συναντήθηκαν η Γαλάτεια Καζαντζάκη, οι Death και οι U2

galateia

Η αποστειρωμένη όχι μόνο κριτική αλλά και αποτίμηση ζητημάτων τέχνης κάτω από ένα σχεδόν συντεχνιακό περιβάλλον αντίληψης είναι  σχεδόν πάγια διάσταση σε μελέτες και έρευνες που αφορούν τη λογοτεχνική παραγωγή της ημεδαπής. Γεγονός είναι ότι κάτι παρόμοιο παρουσιαζόταν μέχρι πρόσφατα (και συνεχίζεται η αλήθεια είναι από πολλούς φορείς γνώσης και κριτικής στην Ελλάδα) και στο χώρο της γραφής περί μουσικής, με τους εκάστοτε μελετητές να εξετάζουν την δισκογραφική παραγωγή της ημεδαπής κάτω από έναν πρωτοφανή απομονωτισμό στοιχείων και συντεταγμένων, λες και η ελληνική μουσική είναι αυτοφυής, χωρίς καμία παρεμβολή και επιρροή από τις έξωθεν των συνόρων κινήσεις και παραγωγές καλλιτεχνών και εταιρειών. Στο ίδιο κλίμα αλλά για διαφορετικούς λόγους οι κριτικές λογοτεχνίας μπορεί ενίοτε να κινούνται σε έναν σαφώς πιο ανοικτό χώρο (εμβάλλοντας αναφορές σε εικαστικές τέχνες, κινηματογράφο και θέατρο) αλλά την ίδια στιγμή αν διαβάσεις το όνομα του υπογράφοντα καταλαβαίνεις αμέσως μετά από λίγο καιρό παρακολούθησης των κειμένων του μέχρι που μπορεί να ανοίξει τη βεντάλια αναφορών του.

Γι αυτό και είναι ευχής έργο όταν παρουσιάζονται κείμενα που προσπαθούν να ανιχνεύσουν επιρροές και συμβολισμούς σε περιοχές που εκπλήσσουν ευχάριστα. Στη συγκεκριμένη περίπτωση έχουμε να κάνουμε με το εμβριθές επίμετρο της Κέλη Δασκαλά (λέκτορας Νεοελληνικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης) στην κυκλοφορία της νουβέλας της Γαλάτειας Καζαντζάκη (φωτο #1) Η Άρρωστη Πολιτεία (εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα 2010). Το κείμενο της Καζαντζάκη με ημερομηνία πρώτης έκδοσης το 1914 αφορά με αφήγηση σε πρώτο πρόσωπο τα έργα και ημέρες μιας νεαρής κοπέλας σε νησί απομόνωσης λεπρών σε μη συγκεκριμένο χρονικό πλαίσιο (αλλά που κατά πάσα πιθανότητα πρέπει να τοποθετήσουμε στα τέλη του 19ου και αρχές του 20ου αιώανα0. Το ζήτημα των χανσενικών (όπως ονομάζονται οι πάσχοντες από τη συγκεκριμένη νόσο μετά την ανακάλυψη του βακτηρίου αυτής από τον Gerhard Armauer Hansen το 1880) ήταν ένα ζήτημα που και παγκοσμίως αλλά και στα ελληνικά εδάφη είχε απασχολήσει την κοινωνία. Η Δασκαλά ξεκινώντας από παλαιότερους χρόνους επικεντρώνει το φακό της όχι μόνο στα κείμενα που δημοσιεύτηκαν σε εφημερίδες σχετικά με το πρόβλημα αλλά και σε λογοτεχνικά κείμενα εσωτερικού και εξωτερικού. Ο Χέρμαν Μέλβιλ και ο περίφημος Μπάρτλεμπυ, ο γραφιάς ήρωας της ομότιτλης νουβέλας του αλλά και ο Ιωάννης Κονδυλάκης παρελαύνουν από τις σημειώσεις της οι οποίες όμως δε σταματούν στα γύρω από της πρώτης έκδοσης έτη.

Προχωρώντας η Δασκαλά θα υποσημειώσει με θαυμάσιο τρόπο ακόμα και μετά το πέραςDeath-Leprosy της νόσου από τα σαρωτικά ποσοστά της στην ανά την υφήλιο κοινότητα και τα μετέπειτα της λαίλαπας λεκτικά και σημειολογικά αποκόμματα αυτής. Χαρακτηριστικά αναφέρει πρωτοσέλιδα από την εποχή του εμφυλίου στην Ελλάδα όπου αμφότερα τα στρατόπεδα χαρακτηρίζουν την κοινωνική και ιδεολογική συμπεριφοριστική του αντιπάλου ως «λέπρα». Φτάνοντας τέλος σε νεώτερους χρόνους και σε σημεία της pop κουλτούρας η Δασκαλά τολμά και σημειώνει χρήσεις της θεματικής της νόσου αλλά και των παράγωγων χρήσης της έννοιας σε τραγούδια και σχήματα ευρέως γνωστά. Η μία αναφορά έρχεται με την ιρλανδέζικη τετράκοπο των U2 και τους στίχους του δημοφιλούς One ενώ η δεύτερη και ακόμα πιο αναπάντεχη είναι αυτή στο δίσκο των Death που βγήκε το 1988 από την γνωστότατη (και νεοϋρκέζικη) Combat Records, με τίτλο Leprosy. Και μπορεί η Δασκαλά να μην μπαίνει στα ενδότερα προσδιορισμών (λογικό) και οι Death να αναφέρονται ως μια «χέβι-μέταλ μπάντα» (ακριβής διατύπωση)  αλλά και μόνο που γράφει τη λέξη «μπάντα» και όχι «συγκρότημα», χώρια της εκτενούς και επιτυχούς  αναφοράς της σε αρκετές γραμμές περί της θεματικής των στίχων του δίσκου, αυτό αρκεί για να διαρραγεί ένας αποστειρωμένος υμένας που πολλοί δύσκαμπτοι, αδαείς και δυσκοίλιοι της ημεδαπής προσπαθούν να επιβάλλουν πάνω από τα γεμάτα σκόνη του παρελθόντος και χωρίς καμία διάθεση ανανέωσης γραφεία τους.

Στυλιανός Τζιρίτας

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s