ΗΜέRA # 195 / O Καζαντζίδης ως λατρευτική εικόνα

pantokrator

Ο Λεωνίδας Οικονόμου έχει γράψει ένα αρκετά παράξενο, για τα δεδομένα των μη μυημένων στη σχετική βιβλιογραφία, που αφορά τον μετασχηματισμό του βουκολικού τοπίου της Βούλας μέσω των διαφόρων κοινωνικών και οικιστικών εξελίξεων στο σημερινό μόρφωμα που απηχεί συγκεκριμένο κοινωνικό status σε περίπτωση που οι τίτλοι ιδιοκτησίας σου πέφτουν προς εκείνη τη μεριά. Πρόκειται για το βιβλίο Η κοινωνική παραγωγή του Αστικού χώρου στην Αθήνα- Η περίπτωση της Βούλας που κυκλοφόρησε στα ελληνικά Γράμματα αρχικά και μετέπειτα από τις εκδόσεις Πατάκη. Πρόκειται ουσιαστικά περί μιας εθνογραφίας, μπολιασμένης με αρκετές προφορικές και γραπτές μαρτυρίες που πολύ γλαφυρά, βοηθούμενες από καθαρόαιμο επιστημονικό λόγο, χαρτογραφούν τον μετασχηματισμό μιας κοινωνίας με άτσαλα βήματα προς μια επίσης άγαρμπα φορεμένη δυτικοποίηση. Το προαναφερθέν πόνημα το βρήκα αφημένο στην τύχη του στο γραφείο παλαιότερου διευθυντή μου και το βούτηξα πριν από χρόνια αντιλαμβανόμενος με ένα γρήγορο σάρωμα σελίδων στο τυχαίο ότι έχει ενδιαφέρον υλικό. Και καθόλου δεν έπεσα έξω. Ο ίδιος ο Οικονόμου όπως γράφει το βιογραφικό του σημείωμα «… διδάσκει στο Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου. Απόφοιτος του Πανεπιστήμιου Αθηνών, πραγματοποίησε μεταπτυχιακές σπουδές στην Εcole des Hautes Εtudes en Sciences Sociales και στο London School of Economics, από το οποίο πήρε και το διδακτορικό του δίπλωμα…«.

Γι αυτό και όταν διάβασα πριν από μήνες για την έκδοση του βιβλίου με την υπογραφή του, και πάλι από τις εκδόσεις Πατάκη, με τίτλο Στέλιος Καζαντζίδης – Τραύμα και συμβολική θεραπεία στο λαϊκό τραγούδι, το έβαλα αμέσως στο στόχαστρο. Μάλιστα έτυχε να διαβάσω και μία προδημοσίευση στον έντυπο Τύπο, αποσπασμάτων του βιβλίου που πιστοποίησαν ότι καλώς και το είχα βάλει στη λίστα των μελλοντικών αναγνώσεων.

Κι έχει όντως το ενδιαφέρον το βιβλίο του Οικονόμου με τις όποιες αντιρρήσεις που μπορεί να εγείρει κάποιος. Και οι αντιρρήσεις αυτές στα σίγουρα δεν πιστώνονται στην εμβρίθεια της γραφής του Οικονόμου μήτε στη μέθοδο ανάλυσης του αντίκτυπου του Καζαντζίδη στα λαϊκά στρώματα. Πολλές μαρτυρίες, επωνύμων και ανωνύμων που όμως δεν μένουν ως αποδείξεις αλλά χρησιμοποιούνται ως επιπλέον εργαλεία για την ανάλυση της εικόνας του Καζαντζίδη. Πολύ σωστά γίνεται και η διαχείριση της τυπολογίας των τραγουδιών του αοιδού και συνθέτη, υποδεικνύοντας έτσι τις έξεις/φράσεις κλειδιά που βοήθησαν στον μετασχηματισμό του «Στελλάρα» από έναν απλό ερμηνευτή στο λατρευτικό τέμπλο όπως διαμορφώθηκε την Ελλάδα kaza2στις δεκαετίες του 50 αι του 60. Εκεί ακριβώς βρίσκεται η προσωπική μου αντίρρηση. Στο ότι δηλαδή, ο Οικονόμου περιορίζει τα γεγονότα που οδήγησαν στην κυριολεκτική θεοποίηση του Καζαντζίδη από το κοινό, αποκλειστικά στις δεκαετίες του 50 και του 60. Αναντίρρητα τότε χτίστηκε ο μύθος του Καζαντζίδη αλλά ο συγγραφέας αφήνει την εντύπωση ότι η παύση ζωντανών εμφανίσεων του τραγουδιστή στα μέσα της δεκαετίας του 60, που σαφώς ήταν κορυφαίας σημειολογικής υφής γεγονός, συνετέλεσε στο να φτάσουμε στον κολοφώνα της δόξας του Καζαντζίδη. Αυτό όμως δεικνύει ότι η εμβολή του Καζαντζίδη στο συλλογικό συνειδητό ήταν αποκλειστικά μέσω των ζωντανών εμφανίσεων του κάτι που εμφανώς δεν ισχύει διότι ειδικότερα τη δεκαετία του 70 με τις δύο κορυφαίες ηχογραφήσεις του Καζαντζίδη σε επίπεδο κονσεπτουαλισμού, όπου έγινε και η καθαρόαιμα βιβλική καταγραφή εν είδη 10 εντολών των συνολικών προτάσεων του Καζαντζίδη προς την κοινωνία, με βάση λοιπόν τους δίσκους Γυάλινος Κόσμος και Υπάρχω, χτίστηκε μια νεώτερη γενιά ακροατών και υποστηρικτών του αοιδού. Τουτέστιν παρατηρείται από τον Οικονόμου μια απώλεια σύνδεσης με το συνολικό ιστορικό του Καζαντζίδη διότι οι ηχογραφήσεις περνούν ως φορείς ιδεολογίας σε δεύτερο και αναιμικό επίπεδο.

Όμως αναμφίβολα υπάρχει ενδιαφέρον στο βιβλίο του Οικονόμου. όχι μόνο για τις καίριες παρατηρήσεις του αλλά και επειδή ξεφεύγει με μαεστρία από τα γνωστά θυμιατά και λιβανιστήρια που διαβάζουμε τόσα χρόνια σε βιογραφίες του Καζαντζίδη και που αρνούνται (βλέπε αδυνατούν) να εξηγήσουν και να παράγουν νέο λόγο.

Στυλιανός Τζιρίτας                   

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s