ΗΜέRA # 211 / Ο Γκωγκέν εξομολογείται στον Μπερνάρ και αμφότεροι έχουν στο μυαλό τους τον βαν Γκογκ

The Meal (The Bananas), 1891 (oil on canvas)

Εξακολουθεί να δρέπει δάφνες  η εικόνα του ερημίτη Βίνσεντ βαν Γκονγκ (1853–1890) που μέσα στην τρέλα του δαγκώνει, καταστρέφει και φτιάχνει πίνακες. Παράλληλα ο Γκωγκέν (1848-1903) ενυπάρχει στο συνειδητό μας ως ο άνθρωπος που λάτρευσε ως ερωμένες αλλά και ως μοντέλα τις γυναίκες του ειρηνικού που άδολα περίμενε το χρωστήρα του μεγάλου Γάλλου  μετα-ιμπρεσσιονιστή για να πει στο χάρτη του δυτικού περιηγητή.

Τα πράγματα είναι όντως έτσι αλλά και κάπως αλλιώς. Ναι σαφώς και ήταν κάτι παραπάνω από ιδιόρρυθμος ο βαν Γκογκ, ναι σαφώς και έδωσε τροφή για εξωτικές αναζητήσεις ο Γκωγκέν όμως και ο πρώτος ήταν σε συνεχή επαφή και διάδραση με τον υπόλοιπο χώρο της ζωγραφικής και ο δεύτερος κατέφυγε σε Ταϊτή και Πολυνησία ακολουθώντας μία οργιστική λύση διότι η Γαλλία και γενικότερα η Ευρώπη ήταν μάλλον συντηρητικότερες από αυτό που απαιτούσε από έναν συλλέκτη η αγορά ενός πίνακα του Γκωγκέν στα μέσα του δεύτερου μισού του 19ου αιώνα.

Το βιβλίο Γράμματα του Πωλ Γκωγκέν στον Εμίλ Μπερνάρ (1888-1891) κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Οδυσσέας τον Δεκέμβριο του 1980 σε μετάφραση της Ηλέκτρας Αρβανίτη και περιέχει καταρχήν έναν χάρτη ανάγνωσης των γραμμάτων

Paul_Gauguin
Πωλ Γκωγκέν 

αυτών από τον ίδιο τον Μπερνάρ (1868-1941), ο οποίος μιλά για τις συνθήκες κάτω από τις οποίες γράφτηκαν τα γράμματα αλλά και την ιδιομορφία που αφορά την παράδοση τους. Κανένα από αυτά δεν πήγε με ταχυδρομείο και κανένα δε φέρει γραμματόσημο πάνω. Αν μιλάμε για την εντός του Παρισιού αλληλογραφία των δύο ανδρών την παράδοση συμπερασματικά την ανελάμβαναν οι υπηρέτες ενώ όταν η απόσταση μεγάλωσε, η μετακίνηση κοινών φίλων προς την μία ή άλλη κατεύθυνση εξυπηρετούσε τις ανάγκες επικοινωνίας των δύο καλλιτεχνών.

Η ημερομηνία είναι σαφής μόνο σε επίπεδο έτους, πουθενά δεν υπάρχει αναγραφή μήνα ή ημέρας. Τις απαντήσεις/γράμματα του του Μπερνάρ μόνο να τις συμπεράνουμε μπορούμε από τα γραφόμενα του Γκωγκέν. Η διαφορά ηλικία τους πάντως συνηγορεί σε αυτό που υποψιάζεται εύκολα ο αναγνώστης, ότι δηλαδή ο Μπερνάρ λειτουργεί με παρορμητικό όσο και επιφανειακό μερικές φορές κριτήριο αναφορικά με τις καταστάσεις. Ο Γκωγκέν την

Émile Bernard
Εμίλ Μπερνάρ

ίδια στιγμή δίνει απίστευτες πληροφορίες αναφερόμενος στους κύκλους συλλεκτών, κριτικών αλλά και του ίδιου του κοινού όσο και του κύκλου των ζωγράφων και καλλιτεχνών όπου ανήκουν αμφότεροι οι αλληλογραφούντες. Εντούτοις ο Γκωγκέν περνάει μια βαθιά κατάθλιψη θα λέγαμε με σημερινούς όρους αποτίμησης της ψυχικής συμπεριφοριστικής. Συνεχώς οικτίρει τον εαυτό του και αντιδρά με (τυφλό) πάθος στην οποιαδήποτε κριτική του ασκηθεί ενώ παρουσιάζει έντονες τάσεις φυγής όσο και εμμονές καταδίωξης (καλλιτεχνικής). Οι τελευταίες είναι αυτές που θα τον οδηγήσουν τελικά στον Ειρηνικό ενώ ο Μπερνάρ τελικώς θα προχωρήσει σε ακόμα βαθύτερες τομές από αυτές που αρχικά εντυπωσίασαν όσο και επηρέασαν τον Γκωγκέν με όλο το 20ετές χάσμα ηλικίας μεταξύ τους.

Ο Βαν Γκογκ που αποτελεί κοινή αναφορά και των δύο εν λόγω ζωγράφων στέκει ως

van gogk
Βίνσεντ βαν Γκονγκ

ένας αναπάντεχος μπαλαντέρ στην αλληλογραφία τους. Απασχολεί τη σκέψη και γραφή τους συνεχώς όχι μόνο η τεχνική του όσο και η ίδια η περίφημη θωριά του στην περιρρέουσα πραγματικότητα. Η γνώμη του δε πάνω σε ζητήματα τέχνης και τεχνικής αναφέρεται συνεχώς και αν και κριτικάρεται εντούτοις θεωρείται κορυφαία. Ο Ολλανδός αποδεικνύεται καταλύτης ενώσεων σε αυτή τη μονοδιάστατη παράθεση αλληλογραφίας, είναι ένας προ-Mercer σε ένα προγενέστερο του Do Androids Dream of Electric Sheep? περιβάλλον σύλληψης. Ο  Mercer έχει τάσεις και τροχιές διαφορετικές από αυτές που επιθυμεί ή έστω αναμένει ο πιστός τους θιασώτης. Εξακολουθεί όμως να αποτελεί σημείο αναφοράς αναμφισβήτητο.

Στυλιανός Τζιρίτας  

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s