ΗΜέRA # 213 / O Γιώργος Θεοτοκάς συνομιλεί με τον Νικόλα Κάλας

THEOTOKAS

Όταν έφυγε από τη ζωή ο Κάλας (1907-1988) και υπήρξαν σχετικά και αρκετά δημοσιεύματα σε περιοδικά και εφημερίδες, η πρώτη αντίδραση μέχρι να καταλάβουμε περί τίνος επρόκειτο (για εμάς που τότε στην εφηβεία μαθαίναμε τους διαφορετικούς από την πρώτη γραμμή μετώπου της ελληνικής λογοτεχνίας, τα τρανταχτά ονόματα δηλαδή) ήταν να αναρωτηθούμε αν είχε κάποια συγγένεια με την οπερετική ντίβα. Πέρα του πόσο αστείο διαβάζεται αυτό το σίγουρο είναι ότι ο Κάλας ενώ είχε χαρακτηριστεί ως τολμηρός και καινοτόμος νους εντούτοις ποτέ δεν έλαβε στην ελληνική γραμματεία (και γενικότερα στη συνείδηση εντός των συνόρων) το μέρισμα που του αξίζει αναφορικά με ην πνευματική πρόοδο που σημείωσε ο τόπος στον 20ο αιώνα.

Οι λόγοι πολλοί και σαφώς όπως υποστηρίζουν μερικοί σχολιαστές και αρθογράφοι κατά καιρούς αυτό οφείλεται στον ίδιο και στην τάση για πλήρη απόσχιση από τα τεκταινόμενα εντός Ελλάδος.

Η έκδοση του Πρόσπερου (1989) με τίτλο Γιώργος Θεοτοκάς – Νικόλας Κάλας Μία Αλληλογραφία καλύπτει ένα μεγάλο χρονικό πλαίσιο στη μεταξύ των δύο αντρών σχέση, τα μεγάλα κενά οφείλονται και σε απώλειες από μεριάς του Κάλας αλλά και από τις ιστορικές συγκυρίες (βλέπε πόλεμος) όσο φυσικά και από το ότι υπήρχαν και κενά που οφείλονται σε καθαρά προσωπικούς λόγους τους καθενός όπως συμπεραίνουμε. Συνολικά έχουμε να κάνουμε με 25 επιστολές με την πρώτη να έχει ημερομηνία Νοεμβρίου του 1929 ενώ η τελευταία τον Ιούλιο του 1951.

Όπως πολύ σωστά αναφέρει στο εισαγωγικό σημείωμα η Ιωάννα Κωνσταντουλάκη-Χάντζου «η αλληλογραφία αυτή ξαναζωντανεύει μια ευρωπαϊκή πορεία 50 χρόνων, μια και με τους δύο Παγκόσμιους Πόλεμους και το Υπερρεαλιστικό κίνημα παύει προοδευτικά αυτό που θα λέγαμε τοπικό χρώμα της λογοτεχνίας της κάθε χώρας και αρχίζει η καθολικότητα καθώς και η αλληλοδιείσδυση όπως τη γνωρίζουμε σήμερα ως και στα ήθη και έθιμα χωρίς να μας ξενίζει καθόλου πια.»

Ο Κάλας στα γράμματα του είναι εριστικός (κάπου αναθεματίζει τον Τόμας Μαν μεταξύ άλλων) και το ζήτημα που τον απασχολεί είναι η άρνηση της (κάθε) εθνικής σχολής όσο και η δημιουργία λογοτεχνίας για τον άνθρωπο και όχι τη φυλή ή το έθνος. Ο Θεοτοκάς (1906-1966) είναι πιο συγκαταβατικός αλλά με φοβερά ενδιαφέρουσες πληροφορίες αναφορικά με την λογοτεχνική ζωή της Αθήνας. Επίσης είναι φανερή η κατανόηση που δείχνει στην επαναστατική φύση του Κάλας, ενώ ο τελευταίος σε πολλά σημεία αφήνει να διαφαίνεται αυτοκριτική για το παρορμητικό των θέσεων και (εκ)φράσεων του. Ο Κάλας πάντως είναι οξυδερκής παρατηρητής όσο και κριτής των έργων του Θεοτοκά (του αρέσει περισσότερο Ο Πεντοζάλης) ενώ παράλληλα παραμένει άοκνος επικριτής πολλών ελλήνων πεζογράφων.

Στυλιανός Τζιρίτας

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s