ΗΜέRA # 234 / Ρολόι χωρίς δείκτες – Απόσπασμα από το υπό έκδοση βιβλίο της Patti Smith “M Train”

patti smith

Πριν από λίγες ημέρες έγραφα για το M Train της Patti Smith (μπορείτε να διαβάσετε κριτική για το βιβλίο εδώ) που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Κέδρος και σε μετάφραση του Αλέξη Καλοφωλιά. Να ευχαριστήσω λοιπόν τους ανθρώπους στον εκδοτικό οίκο για την άδεια που μου έδωσαν να δημοσιεύσω στο blog ένα ολόκληρο κεφάλαιο από το M Train πριν βρεθεί στις προθήκες των βιβλιοπωλείων. Απολαύστε χωρίς περαιτέρω λόγια από μεριάς μου.

Στυλιανός Τζιρίτας

Ρολόι χωρίς δείκτες

Στην αρχή υπήρχε ο πραγματικός χρόνος. Μια γυναίκα μπαίνει σε έναν κήπο που ξεχειλίζει από χρώματα. Δεν έχει μνήμη, μόνο ζωηρή περιέργεια. Πλησιάζει έναν άντρα. Αυτός δεν είναι περίεργος. Στέκεται μπροστά σε ένα δέντρο. Μέσα στο δέντρο υπάρχει μια λέξη που γίνεται όνομα. Εκείνος παίρνει το όνομα κάθε ζωντανής ύπαρξης. Ένα με το παρόν, δεν έχει ούτε φιλοδοξίες ούτε όνειρα. Η γυναίκα απλώνει τα χέρια της προς το μέρος του, αιχμάλωτη του μυστηρίου της αίσθησης.

Έκλεισα το σημειωματάριό μου και κάθισα στο καφέ, με το μυαλό μου να στοχάζεται τον πραγματικό χρόνο. Άραγε ο χρόνος διαθέτει συνέχεια; Μήπως μόνο το παρόν μπορεί να γίνει κατανοητό; Μήπως οι σκέψεις μας δεν είναι παρά περαστικά τρένα, χωρίς σταθμούς, χωρίς διαστάσεις, που περνούν μπροστά από τεράστιες γιγαντοαφίσες με επαναλαμβανόμενες εικόνες; Που συλλαμβάνουν μόνο ένα θραύσμα της πραγματικότητας από μια θέση σε ένα παράθυρο, αλλά είναι απλώς άλλο ένα θραύσμα από το επόμενο, απαράλλαχτο, καρέ; Όταν γράφω στο παρόν, αλλά παρεκκλίνω στο παρελθόν, παραμένω στον πραγματικό χρόνο; Ο πραγματικός χρόνος, σκέφτηκα, δεν μπορεί να χωριστεί σε τμήματα, όπως χωρίζουν οι αριθμοί τον πίνακα ενός ρολογιού. Τι συμβαίνει όταν γράφω για το παρελθόν ενώ ταυτόχρονα ζω στο παρόν εξακολουθώ να βρίσκομαι σε πραγματικό χρόνο; Ίσως δεν υπάρχει παρελθόν ούτε μέλλον, μόνο το διηνεκές παρόν που περιέχει αυτή την αγία τριάδα της μνήμης. Κοίταξα έξω, στον δρόμο, και πρόσεξα ότι το φως άλλαζε. Ίσως ο ήλιος να είχε χαθεί πίσω από ένα σύννεφο. Ίσως ο χρόνος το είχε σκάσει.

Ο Φρεντ κι εγώ δεν ζούσαμε σε συγκεκριμένο χρονικό πλαίσιο. Το 1979 ζούσαμε στο ξενοδοχείο Book Cadillac στο κέντρο του Ντιτρόιτ. Ζούσαμε ανεξαρτήτως ώρας, περνούσαμε τις μέρες και τις νύχτες χωρίς να δίνουμε ιδιαίτερη σημασία στον χρόνο. Μέναμε ξύπνιοι μέχρι το ξημέρωμα κουβεντιάζοντας και μετά κοιμόμασταν μέχρι το σούρουπο. Όταν ξυπνούσαμε, ψάχναμε για ντάινερ που ήταν ανοιχτά όλο το εικοσιτετράωρο ή κάναμε μια στάση για να χαζέψουμε έξω από το πρατήριο επίπλων Art Van, που άνοιγε τα μεσάνυχτα και σέρβιρε δωρεάν καφέ και ντόνατ πασπαλισμένα με ζάχαρη άχνη. Μερικές φορές απλώς μπαίναμε στο αυτοκίνητο, ταξιδεύαμε χωρίς προορισμό και σταματούσαμε προτού χαράξει σε κάποιο μοτέλ, σε μέρη όπως το Πορτ Χιούρον ή το Σάγκινο, όπου κοιμόμασταν όλη τη μέρα.

smith_m_train (1)Ο Φρεντ λάτρευε το Arcade Bar, που ήταν κοντά στο ξενοδοχείο μας. Άνοιγε από το πρωί· ήταν ένα μπαρ σε στιλ της δεκαετίας του ’30, με λίγα δωμάτια, μια ψησταριά και ένα μεγάλο σιδηροδρομικό ρολόι χωρίς δείκτες. Δεν υπήρχε χρόνος στο Arcade – πραγματικός ή ό,τι άλλο – και καθόμασταν για ώρες με τους λίγους θαμώνες που είχαν ξεμείνει, κουβεντιάζοντας ή μέσα σε μια ευσπλαχνική σιωπή. Ο Φρεντ έπινε τις μπίρες του κι εγώ σκέτο καφέ. Ένα τέτοιο πρωί στο Arcade Bar, καθώς ο Φρέντι χάζευε το μεγάλο ρολόι στον τοίχο, του ήρθε η ιδέα για μια τηλεοπτική εκπομπή. Ήταν οι πρώτες μέρες της καλωδιακής τηλεόρασης και ονειρευόταν ότι εξέπεμπε από τον WGPR, τον πρωτοποριακό ανεξάρτητο μαύρο σταθμό του Ντιτρόιτ. Η εκπομπή του Φρεντ, Μεθυσμένοι το απόγευμα, ανήκε στη σφαίρα του ρολογιού χωρίς δείκτες, απελευθερωμένη από τα δεσμά του χρόνου και των κοινωνικών προσδοκιών. Θα παρουσίαζε έναν καλεσμένο ο οποίος θα καθόταν μαζί του στο τραπέζι κάτω από το ρολόι και απλώς θα έπιναν και θα κουβέντιαζαν. Θα έφταναν μέχρι εκεί που θα τους πήγαινε η αμοιβαία μέθη τους. Ο Φρεντ μπορούσε να μιλήσει με επάρκεια για οποιοδήποτε θέμα, από το στιλ του Τομ Ουότσον στο γκολφ μέχρι τις ταραχές του ’68 στο Σικάγο και την παρακμή των σιδηροδρόμων. Ο Φρεντ έφτιαξε μια λίστα πιθανών καλεσμένων από όλα τα κοινωνικά στρώματα. Στην κορυφή της λίστας ήταν ο Κλιφ Ρόμπερτσον, ένας μάλλον καραβοτσακισμένος ηθοποιός βήτα διαλογής, που συμμεριζόταν το πάθος του Φρεντ για τα αεροπλάνα, ένας άνθρωπος που ο Φρεντ τον είχε μέσα στην καρδιά του.

Ανάλογα με το πώς θα πήγαινε, ανά μη τακτά διαστήματα θα είχα κι εγώ ένα ένθετο δεκαπέντε λεπτών, που θα είχε τον τίτλο Διάλειμμα για καφέ. Υπήρχε η ιδέα χορηγός του ενθέτου μου να είναι η Nescafé. Δεν θα είχα καλεσμένους, αλλά θα προσκαλούσα θεατές να πιουν ένα φλιτζάνι Nescafé μαζί μου. Από την άλλη μεριά, ο Φρεντ και ο καλεσμένος του δεν θα ήταν υποχρεωμένοι να επικοινωνούν με τους θεατές, μόνο μεταξύ τους. Έφτασα στο σημείο να βρω και να αγοράσω την ιδανική στολή για το ένθετό μου – ένα λινό φόρεμα με γκρίζες και λευκές ρίγες, κουμπιά στο μπροστινό μέρος, κοντά μανίκια και δύο τσέπες. Σαν στολή γαλλικής φυλακής. Ο Φρεντ αποφάσισε ότι θα φορούσε το χακί πουκάμισό του με μια σκούρα καφέ γραβάτα. Στο Διάλειμμα για καφέ σχεδίαζα να κάνω συζητήσεις για λογοτεχνία της φυλακής, προβάλλοντας συγγραφείς όπως ο Ζαν Ζενέ και η Αλμπερτίν Σαραζέν. Στο Μεθυσμένοι το απόγευμα ο Φρεντ θα μπορούσε να προσφέρει στον καλεσμένο του ένα πανάκριβο κονιάκ που θα έβγαζε μέσα από μια καφέ χαρτοσακούλα.

Όμως δεν χρειάζεται να γίνονται πραγματικότητα όλα τα όνειρα. Αυτό έλεγε ο Φρεντ. Πετύχαμε πράγματα που δεν θα τα μάθαινε ποτέ κανείς. Απροσδόκητα, όταν επιστρέψαμε από τη Γαλλική Γουϊάνα, αποφάσισε να μάθει να πετάει. Το 1981 ταξιδέψαμε στο Άουτερ Μπανκς της Βόρειας Καρολίνας για να αποτίσουμε φόρο τιμής στο μνημείο των αδελφών Ράιτ που υπήρχε στο πρώτο αεροδρόμιο των ΗΠΑ, ακολουθώντας τον Εθνικό Αυτοκινητόδρομο 158 μέχρι το Κιλ Ντέβιλ Χιλς. Έπειτα συνεχίσαμε παράλληλα προς τη νότια ακτογραμμή, σταματώντας σε κάθε σχολή αεροπλοΐας που συναντούσαμε. Διασχίσαμε τη βόρεια και τη νότια Καρολίνα, φτάσαμε στο Τζάκσονβιλ της Φλόριντα, συνεχίσαμε σε Φερναντίνα Μπιτς, Αμέρικαν Μπιτς, Ντεϊτόνα Μπιτς, και μετά κάναμε αναστροφή και επιστρέψαμε στο Σεντ Ογκάστιν. Εκεί μείναμε σε ένα ξενοδοχείο δίπλα στη θάλασσα, με μια μικρή κουζίνα. Ο Φρεντ πετούσε και έπινε κόκα κόλα. Εγώ έγραφα και έπινα καφέ. Αγοράσαμε μικρά μπουκαλάκια με το νερό που ανακάλυψε ο Πόνθε ντε Λεόν – υπήρχε μια τρύπα στο έδαφος απ’ όπου υποτίθεται πως ανάβλυζε το νερό της νεότητας. Ας μην το πιούμε ποτέ, είπε, και τα μπουκαλάκια έγιναν μέρος της συλλογής των εξωπραγματικών θησαυρών μας. Για κάποιο διάστημα σκεφτόμασταν να αγοράσουμε έναν εγκαταλειμμένο φάρο ή μια γαριδότρατα. Όταν όμως ανακάλυψα ότι ήμουν έγκυος, γυρίσαμε πίσω στο Ντιτρόιτ, ανταλλάσσοντας ένα σύνολο ονείρων με ένα άλλο.

Ο Φρεντ μπόρεσε τελικά να πάρει το δίπλωμα πιλότου, αλλά δεν είχε την οικονομική δυνατότητα να πετάξει με αεροπλάνο. Εγώ έγραφα ασταμάτητα, χωρίς όμως να δημοσιεύω τίποτα. Όλη εκείνη την περίοδο μείναμε προσηλωμένοι στην ιδέα του ρολογιού χωρίς δείκτες. Στόχοι επιτεύχθηκαν, υπόγεια απαλλάχθηκαν από την υγρασία, σακιά με άμμο γέμισαν, δέντρα φυτεύτηκαν, πουκάμισα σιδερώθηκαν, στριφώματα μανταρίστηκαν και, παρ’ όλα αυτά, διαφυλάξαμε το δικαίωμα να αγνοούμε τους δείκτες που γυρνούσαν ασταμάτητα. Τώρα που ξαναθυμάμαι εκείνη την περίοδο, πολύ καιρό μετά τον θάνατό του, ο τρόπος ζωής μας μου μοιάζει με θαύμα, το οποίο μπορούσε να επιτευχθεί μόνο χάρη στον σιωπηλό συγχρονισμό των ρουμπινιών και των γραναζιών ενός κοινού μυαλού.

 

 

 

3 σκέψεις σχετικά με το “ΗΜέRA # 234 / Ρολόι χωρίς δείκτες – Απόσπασμα από το υπό έκδοση βιβλίο της Patti Smith “M Train”

  1. Καταπληκτικό. Από το απόσπασμα αισθάνομαι ότι θα είναι ακόμα καλύτερο από το Πάτι και Ρόμπερτ. Αν υπάρχει σχετική ενημέρωση, ξέρετε πότε ακριβώς θα κυκλοφορήσει;

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s