Στέφανος Βασιλειάδης: Βάκχες εν πυρί

βασλειάδης-β

Ομολογώ ότι το δίσκο του Στέφανου Βασιλειάδη (1933-2004) Εν Πυρί/Βάκχες από την Holotype editions  παρόλο που έχει ημερομηνία έκδοσης μέσα στο 2017 μόλις πριν από μερικούς μήνες τον τοποθέτησα στο πλατό και ξεκίνησα την επαφή μαζί του. Γράφω τη λέξη επαφή διότι ανάλογοι δίσκοι δεν είναι απλά ακρόασης αλλά μίας ολοκληρωτικής επαφής με το αντικείμενο όχι μόνο το ηχητικό αλλά και το υπόβαθρο που κουβαλούν και ως προς το σημείο γέννησης τους αλλά και στο πλαίσιο της ανίχνευσης του αποτελέσματος αλλά και του σιτοβολώνα από όπου και έχουν αντλήσει τις πρώτες ύλες τους.

Οι δύο συνθέσεις, Εν Πύρι και Βάκχες που παρουσιάζονται, μία σε κάθε πλευρά του δίσκου έχουν αμφότερες ως περίοδο σύνθεσης τους τη δεκαετία του 70. Το καλό, κάλλιστο θα έλεγα στο χώρο του πειραματισμού είναι ότι δεν υπάρχουν ζητήματα νοσταλγίας και αγάπης προς το παλαιότερο μόνο και μόνο εξαιτίας της ημερομηνίας που φέρουν ως αποκλειστικό γνώμονα κρίσης του υλικού που εμπεριέχεται στο δίσκο.

Γι αυτό και η διαχρονικότητα των συνθέσεων όπως αυτή ξεπροβάλει μέσα από την ακρόαση του συγκεκριμένου δίσκου είναι απαλλαγμένη από υποψία αγάπης προς το αντικείμενο ένεκα χρήσης vintage μέσων και πηγών. Ειδικότερα στην περίπτωση των Βακχών, ένα έργο που γράφτηκε για τις ανάγκες ένδυσης παρουσίασης της τραγωδίας του Ευριπίδη στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου θα μπορούσαν να υπάρχουν άνετα πεπερασμένες τεχνικές στη μίξη, είναι απόλυτα σαφές μετά την ακρόαση ότι ο (άνωθεν εικονιζόμενος) Βασιλειάδης έχει χειριστεί με τέτοιο τρόπο τη σύμπλευση κονσόλας και δειγμάτων παραδοσιακής ελληνικής μουσικής ώστε η ανάγνωση του έργου του δεν σκοντάφτει σε παγίδες που έχουν να κάνουν με τεχνικές που στο παρελθόν μπορεί να εντυπωσίαζαν (ακριβώς επειδή ήταν νεότευκτες) αλλά στις ημέρες μας ακούγονται ως πολυφορεμένα πανωφόρια ακόμα και από εμπορικούς διαύλους της πειραματικής όσο και ηλεκτρονικής μουσικής. Οι γέφυρες που ενυπάρχουν μεταξύ των σχολών ήχου που θέλησε να συνενώσει ο Βασιλειάδης δε γίνονται κάτω από τη λογική μήτε του εύκολου εντυπωσιασμού μήτε (και αυτό είναι εξίσου σημαντικό) μίας ειλημμένης απόφασης περί αυτής της συνδεσμολογίας. Ο Βασιλειάδης παρέδωσε ένα μη πατερναλιστικό έργο στις Βάκχες και είναι θαυμάσια τα σημεία όπου οι συχνότητες δεν ξεχωρίζουν αν έρχονται από δική του επεξεργασία πάνω στις νότες των οργανοπαικτών ή αν είναι εμβόλιμες πινελιές του ίδιου από τους αναλογικούς συνθετήτες που χρησιμοποίησε στη συγκεκριμένη περίπτωση.

Το Εν Πυρί από την άλλη πλευρά του δίσκου, την Α για την ακρίβεια, διατρέχεται από ένα τελείως διαφορετικό, βιωματικό κυριολεκτικά, υπόβαθρο. Όπως πολύ σωστά υποσημειώνει ο Φώντας Τρούσας σε σχετικό με την εν λόγω έκδοση της Holotype άρθρο «κομβικό σημείο στη μουσική-συνθετική αντίληψη του Βασιλειάδη αποτελεί η γνωριμία του με τον Γιάννη Χρήστου κατά το τελευταίο διάστημα τής ζωής τού πρόωρα χαμένου συνθέτη». Η επιρροή αυτή θα έχει και μία τραγική συντεταγμένη που όμως σχετίζεται άμεσα με τη σύνθεση Εν Πυρί. Ο Στέφανος Βασιλειάδης ήταν στο αυτοκίνητο το τρακάρισμα του οποίου στις 8 Φεβρουαρίου του 1970 σκοτώθηκαν το ζεύγος Χρήστου (ο συνθέτης και η σύζυγος του Θηρεσία) αλλά και η (πρώτη) σύζυγος του ίδιου του Βασιλειάδη, Αναστασία. Και ήταν αυτό το δυστύχημα και η αντιμετώπιση κατά πρόσωπο του φόβου όσο και του ίδιου του θανάτου που ενέπνευσε τον σύνθετη να προχωρήσει στη σύνθεση του Εν Πυρί, η οποία μάλιστα είναι αφιερωμένο στη μνήμη του Γιάννη Χρήστου.

Οι επιρροές μάλιστα του Χρήστου είναι εμφανείς στο Εν Πυρί, ένα έργο για κοντραμπάσο και μαγνητοταινία, με τη διαφορά όμως ότι στο έργο του Βασιλειάδη υπάρχει έξοδος συναισθημάτων για τον ακροατή. Είναι μάλιστα ενδιαφέρουσα η λεπτομέρεια που διαβάζουμε στο πολύ κατατοπιστικό ένθετο της έκδοσης όπου αναφέρεται ότι ο ίδιος ο Βασιλειάδης καθόταν στην κονσόλα στις περισσότερες εκτελέσεις του έργου «ανεβάζοντας την ένταση του ήχου μέχρι του σημείου να μπορεί να νιώσει τις συχνότητες της μαγνητοταινίας στο ίδιο του κορμί» Να αναφερθεί ότι το κοντραμπάσο στην ηχογράφηση χειρίζεται ο Ανδρέας Ροδουσάκης.

Θαυμάσια έκδοση και μια καλή αφορμή και αιτία να ανακαλυφθεί από τον ακροατή ένας σημαντικός Έλληνας της προοδευτικής και πειραματικής μουσικής.

 Στυλιανός Τζιρίτας

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s